انواع روش های خصوصی سازی

1- خصوصی سازی از طریق فروش سهام به عموم مردم: در این روش انتشار سهام بنگاه به عموم مردم صورت می گیرد؛ یعنی بنگاه به صورت شرکت سهامی عام در می آید. این روش یکی از  متداول ترین روش های واگذاری مالکیت در بیشتر کشورها است. بهترین ابزار عملی برای اجرای این روش مکانیزم بازار بورس اوراق بهادار است.

2- خصوصی سازی از طریق مذاکره و مزایده به سرمایه گذاران خاص: این روش در کشورهای کوچک با بازارهای سرمایه کمتر توسعه یافته معمول است و در مورد شرکت های ناکارآمد توجیه دارد که به دانش فنی در زمینه فنی و مدیریت نیاز است. این روش مشکلاتی نیز دارد از جمله نحوه انتخاب خریداران، تعیین قیمت عادلانه و بیکاری کارکنان واحدها بعد از واگذاری، خطر حاکمیت و نیز تمرکز درآمد و کنترل افراد، شرکت ها و مؤسسات از جمله بانک ها.

3- خصوصی سازی به روش قرارداد: این روش در واقع یک جایگزین برای روش های قبلی فروش سهام به سرمایه گذاری خصوصی است. یک شیوه این است که مدیر شرکت، برای مدت مشخصی در اختیار مدیران بخش خصوصی قرار داده می شود که تجربه مدیریتی فنی داشته باشند و برای بنگاه هایی که علاوه بر سرمایه به دانش بالایی نیاز دارند، مناسب باشد. شیوه دیگر این است که از طریق مزایده حق ارایه خدمات بر اساس یک قرارداد به بخش خصوصی داده شود.

4- خصوصی سازی از طریق فروش سهام شرکت به مدیریت و کارکنان: این روش برای بنگاه های دولتی توجه می شود که در شرایط سخت مالی و اقتصادی هستند اما مدیریت کارآمدی دارند و مستعد قرار دادن شرکت در مسیر درست هستند.

مطلب مرتبط :   ابعاد مزیت رقابتی

5- خصوصی سازی از طریق کوپن (خصوصی سازی کوپنی): در این روش همه شهروندان به نسبت برابری کوپن یا گواهی سهام دریافت می کنند که در آینده صاحب آن سهام می شوند. این روش با هزینه پایین و به سرعت انجام می شود و همه آحاد جامعه در خصوصی سازی مشارکت می کنند و

مشروعیت سیاسی آن بالا است. کوپن زمانی کارآیی دارد که توزیع آن و مراکز مبادله به آسانی قابل دسترس باشد و یک نظام اداری شایسته برای توزیع و ثبت نام وجود داشته باشد.

6- خصوصی سازی از طریق فروش دارایی ها و اموال شرکت: در این روش سهام شرکت عرضه  نمی شود بلکه دولت اموال و دارایی های شرکت را به صورت مستقیم در معرض فروش به بخش خصوصی قرار می دهد.

7- تجدید ساختار و تفکیک واحدهای دولتی به منظور خصوصی سازی: در این روش شرکت مورد نظر به چند قسمت تفکیک می شود و بخش های جدا شده با هویتی مستقل در معرض فروش قرار می گیرد. این روش در بسیاری از کشورهای در حال توسعه استفاده می شود.

8- سرمایه گذاری جدید بخش خصوصی در واحدهای دولتی: این روش برای افزایش سرمایه شرکت از طریق جذب سرمایه بخش خصوصی اعمال می گردد. در این روش دولت مالکیت سهام خود را از دست نمی دهد و مالکیت دولت در شرکت به تدریج کم می شود. (عادل آذر و همکاران، 1390، ص 33-32)

مجله اتاق بازرگانی و صنایع معادن ایران، به نقل از صندوق بین المللی پول نیز، چند روش زیر را برای خصوصی سازی معرفی کرده است:

  1. عرضه سهام در بازار بورس؛
  2. فروش بنگاه دولتی از طریق حراج واقعی؛
  3. فروش از طریق مذاکره با خریداران بالقوه، که در پاره ای از موارد مدیریت خود بنگاه را بر عهده داشته اند؛
  4. واگذاری مدیریت بنگاه به بخش خصوصی و حضور دولت به عنوان سهامدار یا شریک خاموش (بدون حق رأی)؛
  5. تقسیم شرکت به سازمان های جداگانه (یا به شرکت اصلی و چند شرکت فرعی)؛
مطلب مرتبط :   ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری

 

  1. اجازه دادن شرکت و تنظیم قرارداد مدیریت که مستلزم فروش دارایی ها نیست و به عنوان نخستین مرحله خصوصی سازی قلمداد می شود؛
  2. استفاده از مشارکت شرکت های خارجی؛
  3. انحلال شرکت و فروش اموال منقول و غیرمنقول به بخش خصوصی. (ملکی، 1384، ص 26)

 

دسته بندی : علمی