مشکلات ويژگيهاي ادله ديجيتال//پایان نامه ادله دیجیتالی

مشكلات ناشي از ويژگيهاي ادله ديجيتال

2-3-1-:مشکلات تخصصی(نظری)

پليس و مقامات قضايي نياز به متخصصاني براي انجام تحقيقات در سيستم ها و شبكه هاي كامپيوتري دارند. اصولاً آنها بايد توان تامين دستيابي به اين سيستم ها را بدون رضايت نگهدارنده يا مالك داشته باشند آنها بايد توان يافتن داده ها موردنظر و كسب آن داده ها را به گونه اي كه بتوان به عنوان دليل از آن استفاده كرد را دارا باشند. به علت وجود عملكردها و پيچيدگي سيستم هاي رايانه اي، ابزارها و تدابير آمرانه پليس و مقامات قضايي موجب تعدي نسبت به حقوق متهم و ديگر مردم مي شود و البته تخصص كافي براي اجتناب از خسارت زدن سيستم به داده هاي درون آن لازم است. از آنجايي كه داده هاي ديجيتالي و ادله ناشي از آنها، سير و حركت بسيار سريع دارند، براي حفظ و نگهداري ادله مذكور، اقدام سريع و بموقع پليس و ديگر متخصصان امري حياتي است.

طبق حقوق جزاي ماهوي دستيابي به داده هاي كامپيوتري بدون رضايت مالك يا دارنده آن ممكن است تحت شرايطي جرم بوده و يا موجب ايجاد مسئوليت براي شخص متجاوز شود. بنابراين براي عدم تعقيب كيفري مقامات تحقيق و پليس در راستاي انجام وظايف محوله، تجويز اختيارات قانوني به آنها از طرف قانونگذار ضروري است.طبق  ماده1قانون مجازات جرایم رایا نه ای هرکس به طور غیرمجاز به داده ‎ها یا سیستم های رایانه ‎ای یا مخابراتی که به وسیله تدابیر امنیتی حفاظت شده است دسترسی یابد، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج تا بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»همچنین به نظر می رسد در مورد ادله ای که در اماکن خصوصی باشد اینگونه باید استدلال کرد که  چنانچه محل جمع آوري ادله اماكن خصوصي باشد بايد مجوز ورود به آن محل نيز اخذ گردد(قانون آیین دادرسی کیفری)

بطور كلي مشكلات ناشي از ويژگيهاي ادله ديجيتال را مي توان بشرح ذيل دانست :

2-3-1-1- : دشواری کشف و شناسایی

بخاطر خصوصیات خاص و منحصر به فرد ادله دیجیتال که ناشی از ماهیت غیر مادی و ناملموس آنهاست،مشکلات زیادی  در فرایند کشف و شناسایی ادله و مدارک دیجیتال و الکترونیکی وجود دارد که در ذیل به برخی از آنها اشاره می نماییم؛

2-3-1-2- اخفاي جرم :استفاده از ابزارها و امکانات دیجیتالی و الکترونیکی برای ارتکاب جرم و یا بکارگیری آنها برای حفظ دلایل ، مدارک و ادله ناشی ازآن، در بسیاری از موارد منجر به اخفای جرم می گردد.به همین جهت در این موارد امكان كشف موارد نقض حريم خصوصي اشخاص براي بزه ديدگان و مقامات قضايي و ضابطين به سختی امکانپذیر می شود. براي نمونه، جاسوسي رايانه اي غالباً از طريق نسخه برداري از فايل هاي داده ، معمولاً در شركت هاي بزه ديده به عنوان جرم نمايان نمي شود زيرا اين شركت ها غالباً فرصت و قدرت كشف و اثبات استفاده غيرمجاز از داده هاي خود توسط شركت رقيب را نمي يابند. كلاهبرداري رايانه‌اي غالباً از طريق دستكاري پرينت‌هاي داده پردازي كتمان مي شود. خرابكاري رايانه اي اغلب به عنوان فقر سيستم و يا اشتباه نمايانده مي شود.یک مثال بارز این مسئلع را خود شاهد بودم به این ترتیب که شخصی با بکارگیری شیوه های فنی خاص پیامها و تصاویر توهین آمیز را هر چند دقیقه به چند دقیقه روی مونیتور رایانه شخصی ظاهر و سپس فورا محو می کرد.بنابراین به علت مسائل و مشکلات مذکور بسیاری از جرایم رایانه ای و ادله ناشی از آنها مخفی می مانند.

2-3-1-3-نامرئی بودن : از آنجا كه ادله ناشي از محيط سايبر (مجازي) نامحسوس است بنابراين يكي از مشكلات مراجع تعقيب و دادگاهها در كشف و پيگيري جرايم رايانه اي فقدان مدارك مرئي و ملموس است. اين معضل به ويژه در زمينه دستكاري برنامه هاي رايانه اي مساله اي عمومی تلقي مي شود زيرا كنترل كامل يك برنامه رايانه اي و كشف برنامه هاي نا مريي، مستلزم صرف هزينه و وقت زيادي است كه غالباً از نظر اقتصادي قابل توجه نيست.

بنابراین،به علت آثار نامرئی جرایم رایانه ای، کشف و شناسایی ادله ناشی از آنها به سختی امکانپذیر است.زیرا، تغييرات مجرمانه ی صورت گرفته در برنامه ها و داده ها در بسياري از موارد آثار و علايمی جرایم سنتی  را بر جاي نمي‌گذارد؛ امروزه تحليل و بررسي خط افراد در بانك هاي داده الكترونيكي غيرممكن است. اين مشكل، يعني مشكل مربوط به پيگيري آثار و سرنخ هاي مربوط به جرايم رايانه اي را مي‌توان در پرونده اي مشاهده نمود كه به كشور آلمان غربي مربوط مي شود. مجرمين نام و آدرس يك شركت غيرواقعي را به جاي نام و آدرس يكي از تهيه كنندگان كالاها و خدمات مورد نياز كارفرماي خود قرار داده بودند.در نتيحه، اين تغيير و جايگزيني به صدور چكي به نام شركت غير واقعي منجر شد. پرداخت مبلغي در حدود 1350000 مارك آلمان به يك تهيه كننده نا شناخته، موجب ترديد و مظنون شدن مسولين اين شركت پرداخت كننده شده و در نتيجه دستور عدم پرداخت وجه چك صادر شد. در تحقيقات صورت گرفته تلاش شد از طريق تحليل ثبت  رايانه اي تغييرات فايل اصلي سر نخ هايي از مجرمين به دست آيد. با اين وجود از آنجا كه ثبت رايانه اي در دوره زماني معينی از بين رفته بود، نويسنده آدرس، قابل شناسايي نبود. تحقيق در خصوص آدرس نوشته شده بر روي چك در ابتدا با موفقيت مواجه نشد زيرا مجرمين آدرس يك خانه بزرگ را انتخاب كرده بودند كه در آن صرفاً يك صندوق پستي اضافه به نام شركت غير واقعي نصب كرده بودند. بررسي صندوق پستي مذكور موفقيتي در پي نداشت زيرا مجرمين از كشف اقدامات خود مطلع شده و از وصول چك خودداري كرده بودند. با اين وجود پس از چند هفته، نامه اي از طرف بانكي كه مجرمين در آن براي دريافت وجه چك حساب باز كرده بودند به صندوق پست شركت ارسال شد. مقايسه دست خطي كه براي تكميل فرمهاي لازم براي افتتاح حساب بانكي به كار رفته بود با دست خط حدوداً يكصد كارمند منجر به شناسايي و محكوميت برنامه نويس شد1.

2-3-1-4- كد گذاري مدارك : كد گذاري داده ها در زمينه تجاوز به حريم خصوصي اشخاص مي‌تواند كنترل موثر داده هاي ذخيره شده به ويژه در رايانه هاي كوچك شخصي را بسيار مشكل نمايد. برخي مجرمين حرفه اي مي توانند، اقدامات ضابطين و مقامات قضايي را در مرحله كشف و تعقيب جرايم ارتكابي با استفاده و به كار گيري تدابير امنيتي مانند استفاده از گذر واژه ها، ارائه دستور العمل هاي مانع و روشهاي كد گذاري با مشكلات حادي مواجه نمايند. مثلاً يك حقه بسيار ساده توسط چند سارق نوجوان نرم افزار به كار گرفته شد.  آنها قطعات موسيقي را در ابتداي نوارهاي كاست خود و پيش از شروع برنامه هايي كه به صورت غير قانوني ضبط شده بود ذخيره كرده بودند.2

1- اولریش زيبر، جرايم رايانه اي، ترجمه محمد علي نوري و ديگران(تهران: كتابخانه گنج دانش، 1383 )،ص 233.

2– همان، ص 234

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

استناد پذیری ادله دیجیتالی در حقوق کیفری