مفهوم و تعریف مهارت های زندگی  

از مهارت های زندگی تعاریف متعددی ارائه شده است و ما در این حوزه با تنوع تعاریف و برداشت ها مواجه هستیم که در ادامه به مهمترین این تعاریف اشاره می شود:

“مهارت های زندگی” عبارت اند از مجموعه ای از توانایی ها که زمینه ی سازگاری و رفتار مثبت و مفید را فراهم می آورند. این توانایی ها، فرد را قادر می سازند مسئولیت های نقش اجتماعی خود را بپذیرد و بدون لطمه زدن به خود و دیگران، با خواست ها، انتظارات و مشکلات روزانه، به ویژه در روابط بین فردی، به شکل موثری روبه رو شود (طارمیان، 1383). منظور از مهارت های زندگی، آن نوع توانایی ها و مهارت های عملی است، که موجب رفتارهای مثبت و سازگارانه گردیده است؛ فرد را در اداره موثر نیازها، سختی ها، خطرها و فشارهای زندگی روزانه، توانا می سازد و برای احساس کامیابی، توانمندی و شادکامی در زندگی روزمره بدان ها نیاز است. هدف از آموزش این مهارت ها افزایش توانایی های روحی- اجتماعی است (احمدی، 1384). مهارت های زندگی توانایی رفتار سازگارانه و مثبت می باشد به گونه ای که فرد بتواند با چالش ها و ضروریات زندگی روزمره کنار بیاید (فتی و همکاران، 1385).

مهارت های زندگی یک رویکرد مبتنی بر تغییر رفتار یا شکل دهی رفتار است، که توازن میان سه حوزه را مد نظر قرار می دهد. این سه حوزه عبارتند از: دانش، نگرش و مهارت ها. تعریف یونیسف بر شواهد پژوهشی مبتنی است، که نشان می دهند، اگر در توانمند سازی افراد جامعه بحث دانش، نگرش و مهارت به صورت تلفیقی مورد توجه قرار نگیرد، نتیجه ی مورد انتظار، یعنی کاهش رفتارهای پرخطر، بدست نمی آید (یونیسف، ترجمه ی آقازاده، 1381).

مطلب مرتبط :   دلیل ریزش مو در بارداری و راه هایی واسه جلوگیری از اون

بطور کلی مهارت های زندگی عبارتند از: توانایی هایی که منجر به ارتقای بهداشت روانی افراد جامعه، غنای روابط انسانی، افزایش سلامت و رفتارهای سلامتی در سطح جامعه می گردند. مهارت های زندگی هم به صورت یک راهکار ارتقای سلامت روانی و هم به صورت ابزاری در پیشگیری از آسیب های روانی- اجتماعی مبتلا به جامعه نظیر اعتیاد، خشونت های خانگی و اجتماعی، آزار کودکان، خودکشی، ایدز و مواد مشابه قابل استفاده است. این مهارت ها به افراد کمک می کند تا مثبت عمل کرده و هم خودشان و هم جامعه را از آسیب های روانی- اجتماعی حفظ کرده و سطح بهداشت روانی خویش و جامعه را ارتقا بخشند (فتی و همکاران، 1385).

اهداف آموزش مهارت های زندگی  

مهارت های زندگی مجموعه ای از اهدافی را دنبال می کند که خاص فرد یا طبقه ی خاصی نیست، بلکه هر کسی در جایگاه خود می تواند از آن ها بهره گیرد. اما همان طور که در قسمت های قبل اشاره شد هدف اصلی برنامه ی آموزش مهارت های زندگی پیشگیری از آسیب های اجتماعی و ارتقاء سطح بهداشت روان افراد و جامعه می باشد. با این وجود در کنار این هدف کلی، اهداف اختصاصی تر دیگری هم که منتج از همین هدف کلی است در منابع مختلف ذکر شده است که در ذیل به آن اشاره می گردد.

  • توانمند کردن افراد
  • ایجاد و افزایش مهارت تصمیم گیری
  • ارتقای مهارت تفکر انتقادی و خلاق
  • تقویت فرایند حل مساله
  • تحقق توانایی های بالقوه و انطباق با تغییرات زندگی (مانند ساختارهای خانوادگی، جامعه و تغییرات طبیعی فرهنگ)
  • افزایش انطباق افراد با شرایط شهر نشینی
  • تقویت اعتماد به نفس، عزت نفس و هویت فردی
  • ارتقای مهارت های اجتماعی
  • تقویت فرایند اجتماعی شدن
  • افزایش سازگاری روانی اجتماعی
  • آمادگی نوجوانان برای ورود به زندگی بزرگسالی
  • شکل گیری و تقویت ارزش های سالم اجتماعی
  • آموزش شهروندی
  • افزایش مسولیت پذیری
  • پیشگیری از مصرف سیگار و سوء مصرف مواد
  • پیشگیری از خشونت و پرخاشگری
  • ایجاد و توسعه ی قضاوت صحیح
  • افزایش همدلی و درک افراد مختلف و فرهنگ های متفاوت
  • پیشگیری ار روابط ناسالم بین دو جنس، بی بند و باری های جنسی و ایدز
  • پیشگیری از بزهکاری
  • پیشگیری از افت و کاهش عملکرد تحصیلی
  • بهبود ارتباطات بین فردی در خانواده
  • استحکام نهاد خانواده در جامعه
  • ارتقای سطح فرهنگ جامعه
  • افزایش مشارکت های مردمی
  • افزایش هویت ملی
  • افزایش خلاقیت و نوآوری در زمینه های اجتماعی و اقتصادی- صنعتی (غیاث فخری، 1385).
  • ارائه ی آموزش های کاربردی و متناسب با نیازهای زندگی و شغلی مخاطبان و کمک به بهبود شرایط زیستی آن ها
  • گسترش و آگاهی های اجتماعی، فردی، شغلی و خانوادگی فراگیران در خصوص مسائل زندگی
  • توانمندسازی مخاطبان در ابعاد مختلف زندگی به منظور تسهیل در برقراری ارتباطات و برخورد مناسب با مسائل زندگی و ایجاد اعتماد به نفس (سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، 1377؛ نقل از البرز، 1386)
مطلب مرتبط :   ده عامل تاثیرگذار بر روند مدیریت دانش در سازمان
دسته بندی : علمی