پیامبر اکرم به او فرمود: اگر مردم شرق و غرب در برابر علی بایستند بر هم? آنها غلبه می کند.” ( ابن ابی الحدید، 1404: ج 7،316 )
وخود فرمود: “سوگند به خدا اگر تمامی عرب رو در روی من قرار گیرند، فرار نمی کنم.”(نهج‌البلاغه، 1387:خ24 ) ودر بزرگ ورودی خیبر را که ده ها نفر آن را باز و بسته می کردند، با دست ید الهی خود از جای کند و بر روی خندقی قرار داد که سربازان اسلام ازآن عبور کنند و خود فرمود: “سوگند به خدا اگر دشمنان را در حالی ملاقات کنم که تمام روی زمین را پر کرده باشند، باکی ندارم و وحشتی نخواهم کرد.” ( مجلسی، 1362: ج 55، 149)

4-4-5- نمونه هایی از شجاعت بی نظیرعلی (ع) درمنظوم? علی نامه امیر المؤمنین (ع) در جنگ جمل حدود شصت سال از عمر شریفش گذشته بود و آن همه مشکلات و سختی ها ومحرومیّت های زندگی را پشت سر گذارده و محاسن شریف خود را در راه پیشرفت اسلام ودفاع از این آیین شریف و احکام مقدس قرآن کریم سپید کرده بود.
ولی در معرک? جنگ همانند دوران جوانی و میدان های بدر، احد، خیبر، چنین یکّه تاز میدان جنگ بود که اگر جلوگیری صاحب منصبان لشگر همچون مالک اشتر، عمار بن یاسر، عدی بن حاتم و دیگران نبود که آن حضرت را از رفتن به میدان باز می داشتند و خود عهده دار حمله های پیاپی می شدند، خود آن بزرگوار در تمام حمله ها شرکت می جست و نوبت به دیگران نمی داد.
واز شجاعان لشگربصره که در آن روز به دست امیرالمؤمنین (ع) به قتل رسیدند: عبداللّه یثربی و عبدالله بن خلف خزاعی که میزبان عایشه در بصره و رئیس مردم آن شهر و ثروتمند ترین آنها بود، و چون برای جنگ از لشگر بیرون آمد، مبارز طلبید و فریاد زد که جز علی کسی به جنگ من نیاید و رجزی خواند، امیرالمؤمنین (ع) به میدان آمده و بایک ضربت شمشیر کاس? سرش را از وسط به هوا پرت کرد.
سرایند? منظوم? حماسی علی نامه در پایان مجلس سوم ازجنگ جمل ابیاتی در این باره منظوم کرده است:
بغرید حیدر همی چو تندر ز خشم
برانگیخت اسب و سوی جنگ شد
همی گفت حیدر که من آنکسم
منم آنک از بیم شمشیر من
بحق جهاندار، پروردگار
بشمشیر بگشاذ آن یل بغل

چو دو طاس کرد از خشم چشم
جهان برمعادی او تنگ شد
که با خلق عالم بتنها بسم
مسلمان شذند این سگان برین
که مالش دهمتان بدین ذوالفقار
ببارید بر نا کثینان اجل
( ربیع، 1388: 36 پ )

امام علی (ع) در جنگ ها در خط مقدّم شرکت می کرد و زره می پوشید و خود را به قلب سپاه دشمن می زد و چنان حملات شدیدی انجام می داد که دشمن چون روباه در مقابلش می گریختند. نوشته اند در جریان جنگ با شورشیان بصره چند بارشمشیر امام (ع) خم شد و برای اصلاح به خیمه بر گشت. کسی که این طور خط شکن جبهه هاست و خود را در تمام جنگ ها در قلب سپاه دشمن فرو می برد و طبیعی است که باید زخم های فراوانی بر تن داشته باشد.
امّا دو نکته دربار? جراحات بدن مولا علی (ع) وجود داشت:
الف ) همه زخم ها در قسمت جلوی بدن او وجود داشت
ب) زخم ها، فراوان و عمیق بود، این بدان جهت بود که امام به دشمنی پشت نمی کرد و همواره در حالت پیش روی و خط شکنی و دفاع بود. نوشته اند، زره امام تنها قسمت جلوی بدن را می پوشاند، زیرا نیازی نداشت تا پشت سر را حفظ کند.
در جنگ های جمل و صفین و نهروان،آن حضرت شخصاً شرکت داشت و پهلوانان نامدار را از میان بر داشت و با مردان زورمند آنان به جنگ پرداخت. در جنگ جمل هر دو لشگر رو به روی هم ایستادند و نیزه های آنها در قلب یکدیگر می نشست. هر سپاهی که آهنگ رفتن به سوی شتر عایشه را می کرد، کشته می شد. از صدای بر هم خوردن شمشیر ها صدایی همچون پتک به گوش می رسید. چون جنگ به اوج خود رسید، آن حضرت به تنهایی به طرف شتر، که با پارچه ای سبز پوشانده شده بود و مهاجرین و انصار گردش را گرفته و اطراف آن فرزندانش بودند، یورش برد. آن گاه برآنان تاخت و بر قلب لشگریان جمل زد و با آنان در کار نبرد شد، سپس باز گشت و شمشیرش راکه خم شده بود، با زانویش راست کرد. یاران و پسرانش گفتند: ما به تو کمک خواهیم کرد. امام علی هیچ پاسخی به آنان نداد و حتی نگاهی به ایشان نکرد و آن گاه دوباره چون شیری ژیان خروشید و برای بار دوم به خیل دشمن زد. مردان جنگی دشمن از ترس رویارویی با علی (ع) می گریختند و از چپ و راست او عقب می نشستند، تا آنکه زمین از خون گشتگان، رنگین شد، آن حضرت دوباره به میان یاران خود بازگشت و شمشرش را که خم شده بود،راست کرد و به پسرش محمد بن حنیفه فرمود: ای پسر حنیفه ! در میدان نبرد چنین باید جنگ کرد. کسانی که دراطراف آنان بودند، خطاب به امیر المؤمنین عرض کردند ! ای امیر المؤمنین ! چه کسی خواهد توانست کاری را که تو می کنی انجام دهد؟ سراینده با توجّه به نگاه حماسی خود به روایات دینی، صحن? شجاعت و رشادت حضرت علی را در خلال جنگ جمل بدین گونه ترسیم نموده است.
چو شد با حمیرا برابر علی
دم صور گفتی برآمد مگر
بنام یکی دادگر کردگار
زبس خون که شد از سنان و حسام

مطلب مرتبط :   منبع پایان نامه ارشد دربارهپولشویی، شورای امنیت، تامین مالی

چو تندر بغرید شیر ملی
جهان شد بر اعداء بزیرو زبر
چپ وراست مرزد علی ذوالفقار
هوازردگون شد زم
ی لعل فام
( ربیع،1388: 50ر )
یوم الهریر یکی از فراز های حساس جنگ جمل است. بعضی راویان گفته اند: “به خدایی که محمد را برانگیخت سوگند که مارئیس هیچ گروهی را، اززمانی که خداوند آسمان ها وزمین را آفریده است، ندیده ایم که یک روز بتواندمانند علی (ع) عمل کند، او بنا بر آنچه حسابگران شمرده اند بیش از پانصد تن از نام آوران عرب را کشت، وی با شمشیری کج ونارا ست به سوی سپاه دشمن خارج می شد و می گفت “از خداوند و از شما پوزش می طلبم” ما او را در میان می گرفتیم و از وی مراقبت می کردیم ولی او به ناگاه از دست ما به در می شد و برقلب لشگریان دشمن، تاخت می آورد. به خدا سوگند ما هیچ شیری را قوی تر و نزدیک تر از او به دشمن ندیدیم.
امام علی (ع) در فحوای حدیثی از بحارالانوار به این موهبت خدادادی اشاره کرده اند: “الله قَد أعطانی مِن الشُجاعَهُ ما لو سَّمَ علی جمیع الدنیا لصاروا به شجاعاً” ( مجلسی، 1362:ج55، 83 )
فردی از امام (ع) پرسید: به چه وسیله بر هم رزمان خود غالب آمدی؟ حضرت فرمود: با هیچ مردی روبه رو نشدم جز آنکه خودش مرا به قتلش یاری داد.
سید رضی در باب این جمله گفته است. این سخن اشاره به مهابت حضرتش که در دل ها جای داشت. سراینده منظومه علی نامه آن چنان جزئیات صحنه های نبرد را توصیف می کند، مثل این که خود در آنجا حاضر و ناظر بوده و این تصویرگری آن چنان زیبا وحماسی است، که وقتی خواننده آن را مطالعه می کند حالات خاص حماسی در وی پدید می آید.
بمیدان مردان در آن شیر مرد
همی گفت ایا نامداران شام
کزین پس به نیران رسد جانتان
منم آن سواری که روز وغا
درنگی دگر من بشمشیر تیز
دل شامیان زو شکوهیده شد

همی جست از دشمنان هم نبرد
ز مالک همه چاشت خواهید شام
چو مالک بسازد در خوابتان
ز تیغم بود بر معادی وبا
بر انگیزم از شامیان رستخیز
روانشان بغم در نکوهیده شد
( ابن ربیع، 1388: 142ر)
بادقّت در ابیات فوق می بینیم که گوینده بی طرفی خود را در توصیف صحنه ها و ترسیم شجاعت پهلوانان حفظ می کند تا از این حفظ بی طرفی بتواند تقابل منطقی میان پهلوانان برقرار سازد. وی ریخته شدن خون های بسیار سپاهیان در میدان جنگ و هم چنین کثرت کشته ها که صحرا را فرا گرفته این چنین توصیف می کند.
فرسهای گردان در آن رزمگاه
زبس خون مردان شام و حجاز
کزان جنگ چندان سپه کشته شد

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه درموردسود مورد انتظار، برنامه چهارم توسعه، سپرده گذاران

در آن خون چو زورق بریذند راه
چو جیحون خون شد نشیب و فراز
که از کشته صحرا پر از پشته شد
( ربیع، 1388: 46ر )
همچنین وی کثرت لشگریان و انبوه سلاح های مختلف را که دنیای آهنین ایجاد کرده و درخشش آنها چهر? خورشید را تاریک نموده است، به خوبی به تصویر می کشد:
سپاهی چو مور وملخ بی شمار
زبس جوشن و ترک و خود وسنان
درفش حسام و سنان و کلاه

همه غرقه در آلت کارزار
توگفتی مگر آهنین شد جهان
همی کرد خورشید را دل سیاه
( ربیع، 1388: 190 پ )
با توجه به شاهد مثال هایی که از شجاعت های حضرت علی (ع) مطرح شد، می توان گفت که هدف در منظومه دینی علی نامه غالباً دو گانه است: شخصی و اجتماعی. ازجنب? شخصی، غرض برکت جویی و شرح مناقب حضرت امیرالمؤمنین (ع) به دلایل اعتقادی است و عمده تر نتیجه آن اقناع نفس است در باز گفت این عظمت و ایجاد زمینه ای است جهت یادکرد موارد عبر ت آموز اخلاقی. امّا از جهات اجتماعی، انگیز? اصلی در سرودن این منظومه ها مقابله جویی و معارضه با پیروان مذاهب دیگر است. حوادث مختلف که وسیله و زمین? این مبارز? دینی و اعتقادی است هم، روی در مخالفان دیگر مذاهب اسلامی دارد و هم پیکار جویی با معتقدان دیگر ادیان است و با روایت های حماسی و عیّاری که بیشتر روی در گذشته دارد، کاملاً متفاوت است.

4-4-6- نمونه هایی از شجاعت بی نظیر علی (ع) در منظوم? خاوران نامه
در هم? صحنه هایی که جلو? حماسی دارد و فضای رزم و بزم دیده می شود، ابن حسام به اقتضای حال و مقام به کلمات روح می بخشد تا هر کلمه ای گویای مفهومی باشد که با فضای حماسه همسو و همخوان است. در این میدان که جلوه های لسانی و بیانی و آفرینش زبانی طرح می شود، زبان و طرز ادای شاعر هیمنه ای دیگر می گیرد و موسیقی کلام او همنوای چکاچاک نیزه ها و تیغ و شمشیر می شود تا بتواند تداعی کنند? هم? برخوردهای حماسی و لحظه های پر تب و تاب و تپش مرگ و زندگی بوده باشد.بدیهی است قدرت شاعری ابن حسام موجب شده است تا وی بتواند از خاصیّت اصوات و حروف و چگونگی القای حالت های مختلف توسط نیروی کلمه و کلام بهره ور شود و از جادوی لفظ و شگفت آوری اصوات در بیانش سود جوید و در لباس کلمه وکلام، به گاه لحنش با رعد و برق و صاعقه جلوه ای توفنده یابد و به گاه بزم ملایم و نرم و دل بستنی شود.مواردی از این گونه در شعر ابن حسام کم نیست، آن جا که می گوید:
درآن تیره شب ماندحیدر شگفت
برآورد سر سوی چرخ برین
به چنگال دست چپ از سوی راست
هم از دست بگرفت پهلوی چپ
یک نعره ای از جگر بر کشید
سیه شد نیوشنده را مغز و هوش
ده اندر ده از هر طرف جانور
چو آن نعره برداشت مرد دلیر

هم اندر زمان نام یزدان بگفت
همی خواست زور از جهان آفرین
بیازید و بگرفت پهلوی راست
چپ از راست چون راست
از سوی چپ
شب تیره صور قیامت دمید
فلک را تو گفتی که کر گشت گوش
بمردند پاک اندر آن بوم و بر
بپرداخت آن بیشه از ببر و شیر
( ابن حسام، 1382: 163 )
در این حماسه فریاد رعد آسای علی (ع) در میدان جنگ که لرزه بر پیکر کافران غارتگر سرزمین خاور می افکند، در حقیقت فریاد در گلو خفه شده مردمی است که غرور ملّی و ارزش های دینی خود را

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید