دانلود پایان نامه

تعداد مشتریان بانک می‌شود. علاوه بر این عدم حضور مشتریان دیگر باعث می‌ شود تعامل افراد با بانک از امنیت بیشتری برخوردار باشد و اسرار مالی آن ها حفظ شود (ایمانی، 1388).
صفحات وب
در حال حاضر بسیاری از سازمان ها برای ابلاغ پیام های بازاریابی خود در ایجاد وب سایت سرمایه گذاری می‌کنند. اکنون 63 درصد از کلیه کسب و کارها در انگلستان دارای وب سایت مختص به خود هستند. ساده ترین شکل بانکداری الکترونیک که به منظور نمایش اطلاعات در مورد بانک و محصولات و خدمات آن می‌باشد از طریق شبکه وب جهان گستر است. امروزه تمامی بانک های عمده و مؤسسات مالی دارای صفحات وب می‌باشند. این صفحات امکان تعامل مشتریان و بانک را به منظور تبادل اطلاعات فراهم می‌کنند. همچنین از وب به عنوان ابزاری برای رسیدگی به شکایات و دریافت پیشنهادات مشتریان و توسعه ارتباطات و توسعه خدماتی مانند پست الکترونیک استفاده می‌گردد (ایمانی، 1388).
بانکداری تلفنی
یکی از متداول ترین الگوهای بانکداری که از مدت های مدیدی مورد استفاده قرار می گرفته است بانکداری تلفنی می‌باشد. به طور کلی سه نوع سامانه بانکداری تلفنی وجود دارد. یک نوع آن به طور اتوماتیک و از طریق سامانه رایانه ای پاسخگو است. برای استفاده از برخی از این سامانه ها لازم است مشتری یک شماره خاص را بگوید و سامانه مزبور مجهز به نرم افزاری است که کلمه موردنظر را تشخیص می‌دهد و دستور مشتری را اجرا می‌کند. نوع دیگر، بانکداری تلفنی مبتنی بر اپراتور است. در این حالت یک فرد مسئول پاسخ گوی و راهنمایی مشتری است. البته این امر به صورت شبانه روزی هزینه عملیاتی بالایی را برای بانک در پی دارد. نوع دیگر بانکداری تلفنی مبتنی بر PCاست که از یک رایانه شخصی برای ارتباط با سامانه استفاده می‌شود. یعنی شخصی با استفاده از رایانه خود به سامانه بانک متصل می‌شود (ایمانی، 1388).
خدمات زیادی را می توان از طریق بانکداری تلفنی دریافت کرد مانند دریافت صورت حساب، درخواست دسته چک، انتقال وجه بین حساب های مختلف مشتری در بانک، پرداخت وجه به طرف دوم، دریافت توصیه های مالی که عموماً توسط سامانه اپراتور انسانی ارائه می‌شود. درخواست های چک های مسافرتی از بانک که البته مشتری باید برای گرفتن آن به شعبه مراجعه کند و یا از طریق پست سفارشی برای مشتری ارسال می‌شود. با توجه به دسترس بودن تلفن برای همگان این روش می‌تواند بسیار سودمند باشد (ایمانی، 1388).
خدمات بانکی مبتنی بر تلویزیون
در این روش با استفاده از تلویزیون های ماهواره ای اطلاعات در مورد حساب های مشتریان بر روی صفحه تلویزیون آن ها ارائه می‌شود. در سال 1997 آزمایش های متعددی در مورد ارائه خدمات بانکی به خانه مشتریان از طریق تلویزیون صورت گرفت با به وجود آمدن تلویزیون های دیجیتالی و امکانات موجود در آن دامنه ارائه این گونه خدمات به سرعت افزایش یافته است و با این وجود در حال حاضر فقط انجام مجموعه محدودی از عملیات بانکی از این مسیر امکان پذیر است امتیاز عمده این نوع خدمات در این است که نیازمند استفاده از رایانه های شخصی نبوده و این امر توسعه بازاری این سامانه ها را تشویق می‌کند. افراد تلویزیون را دوست دارند و تلویزیون در سطح جهان یک رسانه کاملاً جا افتاده است و این امر برای این نوع از خدمات یک مزیت محسوب می‌شود (ایمانی، 1388).
بانکداری اینترنتی
ظهور اینترنت تأثیر زیادی بر بانکداری الکترونیک گذاشته است. با استفاده از اینترنت بانکداری محدویت زمانی و جغرافیایی ندارد. مشتریان سراسر جهان می‌توانند طی 24 ساعت شبانه روز و در تمام روزهای هفته به حساب های خود دسترسی داشته باشند. بانکداری اینترنتی با استفاده از فناوری وب و اینترنت مشتریان را قادر می‌سازد تا فعالیت‌ مالی خود را در یک محیط مجازی انجام دهند. تفاوت بین بانکداری اینترنتی و بانکداری خانگی این است که برای دست یابی به خدمات بانکی از طریق اینترنت نیازی به نصب یک نرم افزار اختصاصی وجود ندارد بلکه خدمات بانکی می‌تواند از طریق شبکه عمومی اینترنت قابل دسترسی باشد و مشتری از طریق اینترنت به حساب بانکی خود مرتبط می‌شود این نوع از بانکداری تا حدودی زیر مجموعه بانکداری تحت وب می باشد. با این تفاوت که در بانکداری تحت وب در ابتدا معرفی بانک و خدمات آن مورد توجه قرار می‌گرفت. با توسعه کاربردهای وب بانکداری اینترنتی نیز گسترش یافت. با افزایش روز افزون افرادی که به اینترنت دسترسی دارند ارائه این گونه خدمات نیز توسعه می یابد و بانک هایی که به این مساله بی توجه باشند از صحنه بازار محو خواهند شد (ایمانی، 1388).
بانکداری از طریق تلفن همراه:
از دیگر مفاهیمی که در زمینه بانکداری الکترونیک توسعه یافته است بانکداری از طریق تلفن همراه است. این رویکرد در حقیقت توسعه یافته بانکداری اینترنتی و بانکداری خانگی است.
بانکداری موبایلی را می‌توان به صورت کانالی تعریف کرد که در آن مشتریان از طریق یک دستگاه موبایل با بانک تعامل می کنند در واقع انجام خدمات مالی از زمانی که اینترنت بی سیم پا به عرصه دنیای دیجیتال نهاده است، امکان پذیر شده و مفهوم بانکداری اینترنتی را به دنیای موبایل توسعه داده است. این خدمات به مشتریان این امکان را می‌دهد که در زمان و م
کان از طریق دستگاه های ارتباطی دستی به حساب های بانکی شان دسترسی پیدا کنند و معاملات روزانه را انجام دهند. تلفن همراه می تواند بسیاری از عملیات بانکی مانند: بررسی مانده وجه در حساب ها، توقف پرداخت چک، نقل و انتقال پول از یک حساب به حساب دیگر را انجام دهد. برای انجام امور بانکی تلفن همراه از تلفن عادی ایمن تر است. کانال موبایل دارای پتانسیل تامین خدمات بانکداری جامع در مناطقی است که سایر کانال های سنتی همچون شعبه ATM در دسترس نیست. همچنین موبایل می‌تواند ساختار حواله های بین المللی را کاملاً تغییر دهد و فرصت های بالقوه زیادی را برای سرمایه گذاری های راهبردی فراهم سازد.
کاربرد تلفن همراه در بانکداری به دو روش استفاده از اس ام اس (SMS BANKING) و استفاده از اینترنت صورت می‌گیرد که نتیجه ارائه خدمات نوین و سریع سبب جلب نظر مشتری و بازدهی بیشتر برای بانک می‌شود (ایمانی، 1388).
دستگاه های خود پرداز اتوماتیک
یکی از اولین رویکردهای بانکداری الکترونیک که در مراحل اولیه توسعه این روش بانکداری پدیدار شد، ماشین های خود پرداز اتوماتیک بود. این دستگاه ها به عنوان اولین جرقه های توسعه بانکداری الکترونیک از اواخر دهه 1960 پا به عرصه ظهور گذاشتند. این ماشین ها بسیاری از خدمات بانکی را به صورت شبانه روزی انجام می‌دهند و مشتریان با استفاده از یک شماره شناسایی شخصی مبادلات مالی خود را به انجام می‌رسانند. با استفاده از کارت و شماره شناسایی شخصی، مشتریان می‌توانند به دریافت و پرداخت پول و انتقال وجه بین حساب ها بپردازند و یا اطلاعاتی را در مورد حساب خود به دست آورند و درخواست صورت حساب کنند. مبادلات انجام شده بصورت کاملاً الکترونیکی بوده و بلافاصله ثبت می‌شود. در این فناوری، هزینه ارائه خدمات بانکی 75 درصد کاهش یافته و به سپرده گذاران به صورت 24 ساعته خدمات ارائه می‌شود (ایمانی، 1388).
2-10-9 سطوح بانکداری الکترونیک:
بانکداری الکترونیک را می‌توان براساس دامنه و فضای اصلی انتقال الکترونیکی وجوه و فناوری اطلاعات و ارتباط به دو سطح تقسیم کرد و مورد بررسی قرار داد.
1- بانکداری الکترونیکی مصرف کننده (در سطح مشتری)
منظور از بانکداری الکترونیکی مصرف کننده آن بخش از بانکداری الکترونیکی است که توسط اشخاص و مشتریان حقیقی بانک مورد استفاده قرار می‌گیرد. به بیان دیگر آن بخش از بانکداری است که مشتریان و مصرف کنندگان نهایی با آن سروکار دارند. این بخش از بانکداری الکترونیکی مبتنی ابزارهای نظیر ماشین های خودپرداز (ATM) پایانه های فروش (POS) و مشتمل بر بانکداری تلفن – بانکداری خانگی – دفتری و بانکداری اینترنتی است.
2- بانکداری الکترونیکی بین بانکی:
انتقال الکترونیکی وجوه بین بانکها در کشورهای مختلف به شیوه های گوناگون انجام می شود و یک شیوه جهانی انتقال الکترونیکی وجوه استفاده از شبکه سوئیفت (SWIFT) است. بانکهای عضو این شبکه بانک به راحتی می‌توانند به انتقال الکترونیکی وجـوه بین خود بدون محـدودیت مرز و در سـطح بین الملل اقدام نـمایند. سوئیفـت به طور معمول برای نقل و انتقال بین المللی پول بین بانکها مورد استفاده قرار می‌گیرد. علاوه بر سوئیفت کشورهای پیـشرفته برای انـتقـال الکـترونیکی وجوه بیـن بانـکهای خود از سـیستم های داخلی نیز اسـتفاده می‌کنـند. به طور مثـال در کشـور آمریکا از (CHIPS) انگلستان (CHAPS) و مالزی از (RENTAS) اسـتفاده می‌شود. در ایران نیز اطلاعات بانکی در سـطح بین الملل و خارج از کشور از طریق شبـکه بین المـللی سوئیفت انجام می‌شـود. اما در داخل کـشور
تبادل اطلاعات از طریق شبکه تبادل اطلاعات بانکی (شتاب) و مرکز هماهنگی تبادل اطلاعات بین بانکی شتاب صورت می‌گیرد (طاهری، 1390).
2-10-11 امنیت در بانکداری الکترونیکی:
معماری اینترنت
پرکاربردترین راه ارتباط با بانک برای کاربری که یک رایانه شخصی متصل به شبکه دارد. از طریق یک مرورگر وب بر بستر شبکه جهانی یا بانکداری اینترنتی است. در این حالت، پروتکل استاندارد برای ارتباط میان مرورگر و وب سرور بانک به کار خواهد رفت. این پروتکل استاندارد «http » است که بالای لایه امنیت جای دارد «http » زبان ارتباطی شبکه جهانی است. یک بانک اغلب به امنیتی بیش از آنچه مرورگر های معمولی فراهم می‌کنند، نیاز دارد. اعمال این امنیت اضافه در محدویت های آمریکا برای صادرات، به ویژه شامل امنیت رمز نگاری نیرومند است. یک برنامه کاربردی ویژه کلاینت سرور قابل نصب بر رایانه های شخصی، ارتباط با بانک ها را برقرار می‌سازد. پروتکل مشابهی که در مرورگر سرور وب به کار می‌رود، امنیت دلخواه را تأمین می‌کند. اما بانک باید نرم افزار مورد نیاز مشتری را فراهم کند، زیرا به مرورگرهای نصب شده روی رایانه مشتری اعتماد چندانی نیست. برای دوری از مسائل مرتبط به توزیع و نصب نرم افزارهای اضافه رایانه مشتری، بانک اغلب یک راه حل مناسب را در پیش می‌گیرد. یک مرورگر عادی روی رایانه مشتری نصب می‌شود، اما برای افزایش ضریب امنیت دلخواه، یک قطعه برنامه جاوا از سایت بانک روی رایانه مشتری کپی می‌شود. این برنامه یک نرم افزار کوچک است که در هنگام فعال شدن مرورگر، به کار افتاده امنیت دلخواه را تأمین می‌کند. بزرگترین امتیاز این روش، این است که سرور بانک می‌تواند نر
م افزار مشتری را پشتیبانی و روز آمد کند. رایانه مشتری به طور خودکار نگارش های تازه نرم افزار را از سایت بانک دریافت می‌کند. لذا بانک نیازی به توزیع و نصب نرم افزار خود با روش های پیشین ندارند (درآمدی بر بانکداری نوین، مرکز فابا، 1387، ص 53).
2-11 معماری WAP:
هنگامی که یک مشتری، تلفن همراه با امکانات WAP ‌داشته باشد، می‌تواند با ارتباط بی سیم به بانک متصل شود. WAP‌ در اصل یک ابزار بدون سیم برای استفاده از پروتکل اینترنتی یعنی TCP/IP است. برای اتصال بی سیم به اینترنت، به پراکسی WAP‌ یا دروازه نیاز است تا پروتکل WAPرا به پروتکل TCP/IP ترجمه و تبدیل کند. برای مثال، این نرم افزار با کد گذاری، حجم داده های ارسالی را کم می‌کند. مانند شبکه جهانی، رابط کاربر سیستم بانکداری الکترونیکی، یک مرورگر کوچک در تلفن همراه است. ارتباط میان تلفن همراه و پراکسیWAP با پروتکلی محافظت می‌شود که با آنچه در اینترنت به کار می‌رود، بسیار شبیه است. اختلاف عمده در سیستم بانکداری بر مبنای WAP این است که ارتباط نقطه به نقطه میان رایانه مشتری وب سرور بانک وجود ندارد. بانک نباید متکی بر نرم افزار پیش فرض و غیر قابل اعتماد باشد، اما در یک محیط با سرور ایمن و قابل اعتماد، می‌تواند کارکند (درآمدی بر بانکداری نوین، مرکز فابا، 1387، ص 54-53).
نیازمندی های امنیت:
نیازمندی های امنیتی عمومی زیر در سیستم های بانکداری الکترونیکی نیز وجود دارند:
الف- امنیت و راز داری، این اطمینان را می‌دهد که تنها افراد، با صلاحیت می‌توانند به محتوای اطلاعات مبادله شده است یابند. برای مثال، استراق سمع کنندگان نباید بفهمند که یک کاربر خاص چه اعمالی در سیستم انجام می‌دهد.
ب- تأیید داده ها، یعنی تأیید داده های اصلی و حفظ یکپارچگی داده و اینکه داده ها از دستکاری و تغییر توسط افراد غیر مجاز مصون باشد. دستکاری وارده شامل افزودن، حذف یا تغییر محتوای داده است. برای مثال، کاربر بانک باید اطمینان یابد که داده موجود واقعی است نه داده دستکاری شده.
ج- تأیید موجودیت، کاربر باید پیش از آنکه اطلاعات حساسی را بفرستد، اطمینان یابد که با بانک حقیقی کار می‌کند. بانک نیز باید پیش از اجرای تراکنش ها، کاربر را شناسایی کند.
د- انکار ناپذیری، از تکذیب عملیات انجام شده پیشین جلوگیری می‌کند و برای نمونه، بانک باید بتواند ثابت کند که یک کاربر خاص، کارهای ویژه ای انجام داده است، اما به هرحال آن را فراموش یا تکذیب می کند.
هزینه در ازای امنیت:
اندازه امنیت، نیازمند این است که از برخی ریسک ها و به بار آوردن هزینه های مربوط به آن جلوگیری کند. درجه و مقیاس امنیت نیز خود هزینه هایی را به سیستم تحمیل می‌کند. اینکه سیستم دارای امنیت بالا باشد، هزینه های خود را خواهد داشت و بانک در این باره تصمیم خواهد گرفت. در سیستم های بانکداری الکترونیکی باید تا جای ممکن، هزینه های اضافی مربوط به مشتری کاهش یابد و کاربر بتواند از سیتم بانکداری الکترونیکی و نرم افزارهای استاندارد موجود بهره ببرد. این کار سیستم بانکداری الکترونیکی را جذاب تر خواهد کرد، اما ممکن است امنیت سیستم را به مخاطره اندازد. در عمل بانک ها تلاش می‌کنند که با امکانات بیشتر برای کاربران، درجه یک سیستم را نیز به کمترین حد برسانند (درآمدی بر بانکداری نوین، مرکز فابا، 1387، ص 55).
2-12 اجزای بانکداری الکترونیکی در ایران:
2-12-1 انواع کارت ها
کارت های اعتباری و بدهی: کارت های اعتباری بیشترین تعداد کارت های صادره و نماد بانکداری الکترونیکی هستند.
کارت های غیر بانکی: برخی مؤسسات غیر بانکی، اقدام به انتشار کارت های خرید مانند ثمین و سایپا کارت کرده اند.
2-12-2 شبکه شتاب:
این یک شبکه آنلاین ملی است و خدمات مربوط به کارت های بدهی را انجام می‌دهد و کارت های بدهی داخلی را بین بانک ها تسویه می‌کنند.
2-12-3سیستم تسویه بین بانکی مبادلات ارزی:
این سیستم با استفاده از سوئیفت روی خط بین شعبه مرکزی بانک های تجاری عمل می کند و بانک مرکزی نقش تسویه کننده را بر عهده دارد.
2-12-4 شبکه سوئیچ عملیاتی خرد بانکی و بین بانکی:
2-12-4-1 شبکه مرکزی سوئیفت
سوئیفت یک انجمن تعاونی غیر انتفاعی است که در ماه می 1973 میلادی توسط 239 بانک از 15 کشور اروپایی و آمریکایی شمالی راه اندازی شد و هدف از آن جایگزینی روش های ارتباطی غیر استاندارد کاغذی با یک روش استاندارد شده جهانی بود.


پاسخی بگذارید