با موضوع قلمروهای مزیت های رقابتی

الف) مزیتای رقابتی قلمرو نیروی انسانی: دلایل نیاز به تغییر در سازمانا و نقش نیروی انسانی واسه توانمندسازی سازمان با هدف سازگاری بیشتر با چیزای مهم جدید محیطی به توضیح زیره

 

  • فشارهایی که از ناحیه رقابت جهانی بر سازمانا وارد می شه اونا رو مجبور به تغییر نظام یافته و دائمی می کنه.
  • انتظارات مشتریان در مورد کیفیت، قیمت و خدمات و پاسخگویی، زیاد شده.
  • بنگاهای اقتصادی همیشه دو هدف باقی موندن و کسب سود رو تعقیب می کنن، حتماً باید طوری عمل شه که ضمن موندگاری زندگی، سود رسون باقی بمونن و این لازمه تاثیر و کارایی منابع انسانی در سازمانه.
  • اقتصاد

  • نیروی انسانی معاصر نسبت به گذشته تفاوتای زیادی کرده. از یه سو نیروی کار جدید، ظرفیت و استعداد فوق العاده ای واسه رشد و پیشرفت داشته و از طرف دیگه به اعتماد آفرینی بیشتری از طرف سازمان نیاز داره .(Ma, 1999)

ب) مزیتای رقابتی قلمرو سازمانی:  این نوع مزیت رقابتی براساس منابع، قابلیتا و ویژگی هاییه که حاصل تجارب گذشته و حال سازمان بوده و کل سازمان در اون سهیمه.

مزیت رقابتی سطح سازمانی، دو نوعه: مزیت رقابتی براساس منابعی که می تونه مشخص و نامشهود باشه و مزیت رقابتی براساس قابلیتا و ویژگیایی که معمولاً نامشهوده. اینجور مزیتی از دید اجتماعی پیچیده و از دید تقلید مشکل و از نظر جنب و جوش و توانایی نقل و انتقال، کم تحرکه. این نوع مزیت رو میشه در فرایندها، ساختار، سیستما، فرهنگ سازمانی، علم فنی، علم بازاریابی، استراتژ یه های سازمان، نظامای هماهنگی و انگیزشی سازمان جستجو کرد. در این رابطه میشه منابع رو به چهار طبقه کلی اساسی، پیرامونی، رقابتی و هدف دار تقسیم کرد:

  • منابع اساسی: این منابع واسه سازمان لازم بوده و سازمان بدون اونا نمی تونه عملیاتی داشته باشه. به بیان دیگه هر سازمان فلسفه وجودی داره که بدون وجود منابع مناسب و لازم واسه اون، امکان تحقق فلسفه وجودی و اهداف سازمانی ممکن نخواد بود.
  • فلسفه

  • منابع پیرامونی: این منابع، اساسی و لازم نیستن و خیلی راحت هم قابل استخدام، خرید یا اکتسابند. از این نوع منابع در بیشتر سازمانا که بدون مدیریت موثر هستن میشه به شکل شناسایی نیروی انسانی مازاد، لوازم غیرضروری، فرایندهای زاید، سیستمای عریض و طویل و دست و پاگیر، سطوح زیاد مدیریتی و … دید. این نوع منابع به جای کمک به مزیت رقابتی سازمان، موجبات به درد نخوری اونو جفت و جور می کنن.
  • منابع رقابتی: منابع رقابتی منابعی هستن که سازمان رو قادر به تولید و عرضه فرآورده های با ارزش رقابتی در بازار می کنن. درخواست، کمیابی، رابطه و تناسب رو میشه از جمله عواملی دونست که باعث رقابتی شدن این منابع می شه. از مثالای منابع رقابتی میشه به فن آوریای خاص و منحصر به فرد، یادگیری و منابع دانشی سازمان، حق امتیاز و حق ثبت، معروفیت و نام تجاری اشاره کرد.
  • منابع هدف دار: منابع هدف دار شامل اون دسته از منابع منحصربه فرد سازمانه که باعث تفاوت و فرق در کارکرد سازمان نسبت به رقبایش شده و از نظر کارکرد بازار، واسه سازمان فاصله دست نیافتنی ای بوجود میاره که رقبا خیلی راحت نمی تونن به اون برسن .

ج) مزیتای رقابتی قلمرو محیطی: سازمانا در محیط فعالیت می کنن و عوامل محیطی اونا رو محاصره کردن و مستقیماً بر کارکرد اونا اثر می ذارن به بیان دیگه، سازمانا عوامل لازم رو از محیط تأمین کرده و در مقابل، اجناس و خدمات خود رو در محیط عرضه می کنن، ضمن اینکه اونا به مانند موجود زنده واسه ادامه زندگی ، نیازمند شریانای حیا تی محیطی هستن. هم اینکه محیط به عنوان منبع فرصتا و تهدیدات، نقش کلی ای در موفقیت یا شکست سازمانا اجرا می کنه .(Ma, 1999)کسب مزیت رقابتی پایدار از شرایط محیطی سخت هم شدنیه. واسه کسب مزیتای رقابتی حتماً نباید محیط، آروم و شرایط، جفت و جور باشه  بلکه حتی کارآفرینان و نوآوران می تونن با انجام اقدامات مناسب از شرایط سخت و ناهموار هم مزیت رقابتی بوجود بیارن  (Chakravorti, 2010).

۲-۲-       نگرشای موجود به منشاء مزیت رقابتی

ادبیات روش هدف دار در مورد مزیت رقابتی تحت تسلط دو تئوری زیره: تئوری سازمان صنعتی و تئوری منبع مدار. حالا به بررسی هر کدوم از این تئوریا می پردازیم.

اول) تئوری سازمان صنعتی: براساس این تئوری ساختار خارجی صنعت، تعیین کننده کارکرد اقتصادی شرکته. تئوری سازمان صنعتی یا نگاه سازمان صنعتی، اول بر موشکافی خارجی رقابت تأکید می کنه که به بهترین وجه به وسیله چارچوب پنج نیروی رقابتی پورتر در صنعت بیان شده. در مدل هایی که براساس نگاه سازمان صنعتی هستن مزیت رقابتی عبارتست از موقعیتی واسه رسیدن به کارکرد برتری که یه کار و کاسبی از راه عرضه اجناس غیرمتمایز با قیمتی پایین و یا از راه ارائه اجناس جدا که مشتری حاضر به پرداخت فرق قیمت اون هستش، بدون دست پیدا میکنه. در این مدل، روش هدف دار به عنوان جواب از قصد  یه شرکت به چیزای مهم صنعت/ بازار در نظر گرفته می شه.
اقتصادی

دوم) تئوری منبع مدار: مدارک تجربی به صورت متوالی بیان می داره که ساختار صنعت نمی تونه تنها عامل تعیین کننده روش هدف دار رقابتی و کارکرد رقابتی باشه . به خاطر همین گروهی از تئوریسینای منبع مدار به وجود اومدن تا ثابت کنن که برخورداری از مواهب جدا منابع هدف دار، نهائی ترین عامل تعیین کننده روش هدف دار و عملکرده . این نگاه دقیقاً یکی با پدیده رقابت بر مبنای دانشه. این جوری رقابت بیان می داره که موفقیت دراز مدت یه سازمان به اون چیزی که می دونه و می فهمه وابسته به خاطر همین رقبا به قابلیتا و صلاحیتا به عنوان کلیدی واسه موفقیت در برابر رقبای خود نگاه می کنن (دهیادگاری، ۱۳۸۳).

۲-۳-       ویژگیای مز یت رقابتی پایدار

منابعی که دارای پتانسیل ایجاد مز یت رقابت پایدار هستن، چهار و یژگی دارن. اونا باید مهم، کم پیدا، غیر قابل تقلید و  غیر قابل جایگزینی باشن.

مهم بودن منابع، به توانایی شرکت در تولید یا انجام فعالیتایی برمیگرده که به ارزش مالی واسه شرکت برسه. کم پیدا بودن یعنی اون منبع در محیط رقابتی موجود و بالقوه شرکت نادر باشه. یعنی، کمیابی به داشتن ویژگیا یا مشخصه هایی اشاره داره که واسه همه شرکتا مشترک نیس. هم اینکه تقلید از اونا واسه رقبا مشکله. و چهارم، نباید جانشینی واسه اون منبع راهبردی وجود داشته باشه.

توانایی پایداری مزیتا به اندازه تقلیدپذیری و جایگزینی داراییا بستگی داره. با این حال، شرکتا به موشکافی منابع از همدیگه نیاز دارن. اگه یه محصول یه موقعیت بازار ممتاز به دست آورد یا به وسیله داراییای کم پیدا حفظ شه، محاسبه هزینه های فرصت این داراییا هم لازمه.

موشکافی

راهبردهایی که این دو واسه سازمانای جورواجور مطرح می کنن، بر هم افزایی یا پورتفولیوی بهینه کار و کاسبی استوار نیس، بلکه بر اساس ارتقای موقعیت بازار شرکت هاست که این وسط، شایستگیای اساسی نقش کلیدی دارن.

براساس نظریه پورتر، سازمانا تلاش می کنن با راهبردهای تمرکز، تفاوت و رهبری هزینه، انگار خود رو با محیط کار و کاسبی یکی بودن بدن و باقی موندن خود رو حفظ کنن. اما با راه و روش لیاقت اساسی، سازمانا تلاش می کنن با ادغامای افقی و عمودی و به کار گیری ساختارهای مناسب و شایستگیا و منابع خود، به کنترل راهبردی بپردازند.

 

 

[۱] Valuable

[۲] Rare

[۳] Inimitability

[۴] No Substitution