بررسی اثر تغییرات قیمت برق بر رفاه خانوارهای شهری در دهک ‌های مختلف درآمدی- قسمت ۸

فایل های دانشگاهی

انصاری (۱۳۹۲) 

 

تقاضای آموزش 

 

که تقاضای خصوصی آموزش برای خانوارهای کم درآمد و متوسط نسبت به تغییر قیمت آموزش با کشش و حساس و برای طبقه با درآمد متوسط کمتر حساس و برای طبقات متوسط به بالا و بالا بی کشش است. 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

در این پژوهش با بهره گرفتن از داده‌های بودجه خانوارهای شهری در طی سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۹ و سیستم تقاضای تقریباً ایده آل،به برآورد کشش‌های قیمتی آموزش به تفکیک گروه‌های پنج‌گانه پرداخته میشود. 

 

فصل سوم: مبانی نظری و تصریح مدل
۱-۳ مقدمه
مفهوم رفاه در طول سال‌های اخیر به صورت جدی مورد علاقه جامعه‌شناسان، اقتصاددانان و سایر رشته‌های مرتبط با توسعه قرار گرفته است .در واقع از دهه ۱۹۸۰به بعد در تعریف رفاه اجتماعی تغییر و تحول بسیاری پدید آمده است .( هزارجریبی، صفری شالی؛ ۱۳۹۰ ) متون مرتبط با جامعه‌شناسی و اقتصاد نشان می‌دهد که رفاه و بهزیستی (به معنای بهتر زیستن ) تنها به اقشار آسیب‌پذیر و یا گروه خاصی از افراد جامعه محدود نمی‌شود، بلکه ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. همان طور که در تعریف سازمان بهداشت جهانی به سلامت از جنبه مثبت آن تأکید شده است و فردی واجد سلامت شناخته می‌شود که به لحاظ زیستی، روانی و اجتماعی از شرایط معینی برخوردار باشد، همین شرایط در شکل گسترده‌تر در مورد رفاه افراد نیز صدق می‌کند .
عکس مرتبط با اقتصاد
بنابراین، رفاه اجتماعی در هر جامعه از اساسی‌ترین نیازهای اجتماعی است که افراد جامعه باید از آن برخوردار باشند. رفاه باعث خلق امنیت، احساس آرامش و اطمینان همه‌جانبه نسبت به حال و آینده است. بنابراین تأمین رفاه شهروندان را باید یکی از مهم‌ترین وظایف دولت‌ها دانست.
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
در هر جامعه و اقتصاد برای شکل‌گیری شکوفایی اقتصادی، سرمایه‌گذاری، برنامه‌ریزی و هر فعالیت اجتماعی دیگر به حداقل زمینه مطمئن و آرام نیاز است، که وجود این‌گونه امنیت‌ها نشان‌دهنده وجود رفاه در جامعه است. بدین ترتیب رفاه عملاً در زمره اهداف و ارزش‌های اصولی و لازمه هر جامعه‌ای قرار می‌گیرد. پس می‌توان گفت که احساس رفاه علاوه بر اینکه یک نیاز برای انسان‌ها است،عامل بسیار مهمی در پیشرفت و توسعه‌ی هر کشور است. با توجه به موارد بالا باید بیان نمود که، رفاه مفهومی بسیار پیچیده است که به عنوان مفهوم و واقعیتی اجتماعی، لایه‌های زیادی را به دور هسته اصلی خود در برگرفته است .این چند لایگی در واقع بسیاری از متفکرین را به این نتیجه رهنمون ساخته است که یافتن تعریف قطعی و بدون چون و چرا برای رفاه بسیار دشوار بوده و به عبارتی دیگر به ارائه‌ تعاریفی نسبی از آن تن در داده‌اند. این تعاریف نسبی گویای این واقعیت هستند که واقعیت رفاه اجتماعی ( در عین اینکه هم جنبه فردی و هم جمعی، هم ذهنی و هم عینی دارد )، خصلتی پویا و متحول داشته و متناسب با تغییرات به وجود آمده در جوامع و رشد انتظارها و نیازها دگرگون می‌شود. در واقع ویژگی انعطاف‌پذیری و هم زیستی آن با شاخص‌های توسعه اقتصادی و ملاحظات سیاسی جامعه، کارکرد آن را از ترمیم‌های موضعی و اتخاذ تصمیم‌های مقطعی خارج می‌سازد. ( حق جو، ۱۳۸۱ ) از این رو رفاه اجتماعی را تنها می‌توان در یک متن و در بستر یک جامعه، تعریف کرد. با همه این اوضاع و مشکلاتی که بر سر اجماع تعریف رفاه وجود دارد، اما وجود رفاه اجتماعی یک واقعیت لازم و ضروری برای هر اجتماع یا جامعه است(میدگلی[۵۰], ۲۰۰۰).
در این فصل عمدتاً به دو مقوله توجه می‌شود. مقوله اول با عنوان مبانی نظری موضوع تحقیق و مقوله دوم نیز تحت عنوان تصریح مدل بیان خواهد شد.
۳-۲ مبانی نظری
در این بخش از پایان‌نامه ابتدا به بیان مختصری از منحنی و توابع انگل پرداخته می‌شود، در ادامه به مباحث پیرامون رفاه و شاخص‌های اندازه‌گیری تغییرات رفاه و پس از فقر و اندازه‌گیری روش مورد استفاده برای محاسبه خط فقر در این پژوهش مورد بررسی قرار می‌گیرد. در انتهای این بخش مباحث پیرامون مدل سیستم تقاضای تقریبا ایده‌آل بیان می‌گردد.
۳-۲-۱ منحنی انگل
منحنی انگل مکان هندسی نقاطی از صفحه است که رابطه میان درآمد مصرف‌کننده و تقاضا را برای کالا نشان می‌دهد.
رابطه درآمد مصرف‌کننده و تقاضا برای کالاها و خدمات پست معکوس و شیب آن منفی است.
رابطه  درآمد مصرف‌کننده و تقاضا برای کالاها و خدمات عادی مستقیم و شیب آن مثبت است.
مثال :
درآمد مصرف‌کننده‌ای به ترتیب  برابر است با ۱۰۰-۱۵۰-۲۰۰ تقاضای مصرف‌کننده‌ای به ترتیب برابر است با ۵۰-۶۰-۷۰ جدول انگل به صورت زیر خواهد بود:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تقاضای پارچه درآمد مصرف‌کننده
۵۰ ۱۰۰
۶۰ ۱۵۰
۷۰ ۲۰۰

 

حالت‌های مختلف منحنی انگل :
۱-      اگر منحنی انگل خط مستقیم بوده و از مبدأ مختصات بگذرد در این صورت کشش درآمدی تقاضا همواره برابر یک خواهد بود.
۲-      اگر منحنی انگل خط مستقیم بوده و محور X ( افقی – تقاضا Q) را قطع کند یعنی برای درآمد صفر تقاضای کالا بیشتر از صفر باشد در این صورت کشش درآمدی تقاضا همواره مثبت ولی کوچک‌تر از یک بوده و در نتیجه کالای مربوطه کالایی عادی و ضروری خواهد بود.
۳-      اگر منحنی انگل محور  y( عمودی (  –  I درآمد  )  را قطع کند و منحنی انگل خطی مستقیم باشد در این صورت کشش درآمدی تقاضا همواره مثبت است ولی بزرگ‌تر از ۱ خواهد بود در نتیجه کالایی که چنین منحنی انگلی دارد کالای عادی لوکس خواهد بود.
۳-۲-۲ رفاه و شاخص‌های اندازه‌گیری تغییرات رفاه
اقتصاد رفاه شاخه‌ای از علم اقتصاد است که تنظیم و فرموله کردن موقعیت‌هایی را مطالعه می‌کند که قادر می‌سازد تا بیان گردد که، رفاه اجتماعی در کدام موقعیت اقتصادی بیشتر از سایر موقعیت‌ها و در کدامیک کمتر از دیگر موقعیت‌ها است. این شاخه از علم اقتصاد به دو حوزه‌ی نظری و کاربردی تفکیک می‌شود. در حوزه‌ی نظری، اقتصاد رفاه شرایط لازم برای نیل به وضعیت بهینه را مطالعه و ارائه می‌کند و در حوزه‌ی کاربردی، تصمیم‌گیری و گزینش از میان بدیل‌های عینی مواجه بیان می‌شود. به تعبیری، اقتصاد رفاه با بهره گرفتن از ابزارهای اقتصاد خرد به تعیین تخصیص کارای منابع و به طور همزمان توزیع درآمد مربوط به آن می‌پردازد. و در این چارچوب، اقتصاد رفاه، رفاه اجتماعی را تجزیه و تحلیل می‌کند(حسنی، کهن‌سال؛ ۱۳۹۳).
نقش رفاه اجتماعی در توسعه به عاملی مبدل گردیده است که مفهوم رفاه اجتماعی در طول سال‌های اخیر به صورت جدی مورد علاقه جامعه‌شناسان، اقتصاددانان و سایر رشته‌های مرتبط با توسعه قرار گیرد. در واقع از دهه ۱۹۸۰به بعد در تعریف رفاه اجتماعی تغییر و تحول بسیاری پدید آمده است. متون مرتبط با جامعه‌شناسی و اقتصاد نشان می‌دهد که رفاه و بهزیستی (به معنای بهتر زیستن) تنها به اقشار آسیب‌پذیر و یا گروه خاصی از افراد جامعه محدود نمی‌شود، بلکه ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است(هزارجریبی، صفری شالی؛۱۳۹۰).
امروزه رفاه اجتماعی در هر جامعه از اساسی‌ترین نیازهای اجتماعی است که افراد جامعه باید از آن برخوردار باشند. رفاه باعث خلق امنیت، احساس آرامش و اطمینان همه‌جانبه نسبت به حال و آینده است، از این رو جوامع شاهد دخالت دولت‌ها در برقراری رفاه می‌باشند. در هر حال برای شکل‌گیری شکوفایی اقتصادی، سرمایه‌گذاری، برنامه‌ریزی و هر فعالیت اجتماعی دیگر به حداقل زمینه مطمئن و آرام نیاز است، که وجود این‌گونه امنیت‌ها نشان‌دهنده وجود رفاه در جامعه است. بدین ترتیب رفاه عملاً در زمره اهداف و ارزش‌های اصولی و لازمه هر جامعه‌ای قرار می‌گیرد. پس می‌توان گفت که احساس رفاه علاوه بر اینکه یک نیاز برای انسان‌ها است،عامل بسیار مهمی در پیشرفت و توسعه‌ی هر کشور است.
بدین ترتیب رفاه اجتماعی مفهومی بسیار پیچیده است که به عنوان مفهوم و واقعیتی اجتماعی، لایه‌های زیادی را به دور هسته اصلی خود در برگرفته است .این چند لایگی در واقع بسیاری از متفکرین را به این نتیجه رهنمون شده است که یافتن تعریف قطعی و بدون چون و چرا برای رفاه بسیار دشوار بوده و به عبارتی دیگر به ارائه‌ تعاریفی نسبی از آن تن در داده‌اند(هزارجریبی، صفری شالی؛۱۳۹۰).
۳-۲-۲-۱ مفهوم رفاه
برای اینکه بتوان مفهومی نسبی از رفاه اجتماعی ارائه داد، می‌توان رفاه اجتماعی را به مثابه روندی در نظر داشت که از طریق آن رفاه و بهزیستی به حداکثر وعدم رفاه به حداقل می‌رسد. البته این تعریف کلی است اما می‌توان به عنوان مبنای کار مورد استفاده قرار گیرد. در این قسمت به ارائه چند مفهوم از رفاه پرداخته می‌شود.
رفاه به مثابه برآورده شدن ترجیحات
در این معنی ذهنی می‌توان رفاه افراد را بر اساس رضایت خاطر از ترجیحات اندازه‌گیری کرد. بنابراین جامعه یا افرادی که ترجیحاتشان برآورد شده باشد از رفاه بیشتری برخوردار هستند. برآورد رفاه افراد بر اساس ترجیحات تحقق‌یافته بالقوه قابلیت اندازه‌گیری بیشتری دارد زیرا برای تحقق رفاه افراد حاضرند بهای آن را بپردازند. اما ترجیحات ممکن است مفهومی خیلی محدود و فردی برای نشان دادن واقعی رفاه و بهروزی باشد.
رفاه به مثابه رفع نیازها
اگر ترجیحات افراد صوری باشد رضایت خاطر از تحقق آن‌ ها باعث افزایش سطح رفاه آن‌ ها نخواهد شد و لذا مفهومی دیگر از رفاه که عینی باشد لازم است یعنی برآورده شدن نیازها. این مفهوم شاخص مهمی در تعیین سطح رفاه است. یعنی افرادی که نیازهایشان برآورد شده باشد در رفاه‌ترند.
رفاه به مثابه تأمین افراد
تکیه بر این مفهوم دلالت بر این دارد که افراد هنگامی در وضع رفاهی بهتری هستند که از امنیت درامد ، اشتغال ، و مسکن برخوردار باشد.
رفاه به مثابه استحقاق
مفهوم دیگری که برخی آن را برتر از نیازها می‌داند اصل استحقاق است که برای توزیع کالاهای عمومی دلالت دارد. استحقاق با مشارکت در رابطه دارد یعنی به هرکس به اندازه میزان مشارکتش.
رفاه به مثابه نتیجه مقایسه‌های نسبی
یعنی در عالم واقع سطح رفاه افراد در مقایسه با دیگران معنی پیدا می‌کند.
رفاه به مثابه خوشبختی
اگرچه مفهوم سطحی شادکامی ارتباط چندانی با رفاه ندارد اما اندازه‌ای از خوشبختی و شادکامی تحقق‌یافته را در جامعه می‌توان عامل مهمی در احساس رفاه دانست. مسلم است که اگر تکیه بر مفاهیم دیگر رفاهی احساس خوشبختی در جامعه ایجاد نکند موجب بروز بسیاری مشکلات اجتماعی و روان‌شناختی خواهد شد.
۳-۲-۲-۲ شاخص‌های اندازه‌گیری تغییرات رفاه
بعد از معرفی مفهوم رفاه در این قسمت به معرفی برخی از شاخص‌های اندازه‌گیری تغییرات رفاه پرداخته می‌شود. شاخص‌های مورد استفاده در پژوهش معیار تغییرات جبرانی (CV)[51] و تغییرات معادل (EV)[52]که هر دوی آن‌ ها از شاخص‌های رفاهی در سیستم مخارج خطی[۵۳]LES، می‌باشند.
۳-۲-۲-۳ شاخص‌های رفاهی در سیستم مخارج خطی[۵۴]
شاخص‌های گوناگونی برای اندازه‌گیری تغییرات رفاه مصرف‌کنندگان وجود دارد که از جمله این شاخص‌ها می‌توان به مازاد مصرف‌کننده[۵۵](CS)، تغییرات جبرانی(CV)، تغییرات معادل(EV) معادل اشاره کرد. معیار تغییرات جبرانی نشان می‌دهد اگر سیاست افزایش(کاهش) قیمت اجرا شود باید چه قدر به (از) خانوارها پرداخت (گرفته) شود تا به سطح مطلوبیت قبل از تغییر قیمت دست یابند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *