بررسی عوامل مؤثر بر جنگلداری اجتماعی در حوزه رویشی کبیرکوه- قسمت ۵

فایل های دانشگاهی

    • تبدیل جنگل به اراضی زراعتی و باغات میوه

 

    • قطع درختان برای تأمین سوخت و مصارف روستایی
برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

  • افزایش جمعیت دام جنگل نشینان

 

 

    1. شاخه زنی درختان بلوط به منظور تهیه ی علوفه ی دام ها

 

    1. استفاده سنتی از درختان بلوط به عنوان مصالح ساختمانی و آلات و ابزار کشاورزی

 

    1. بهره برداری از محصولات فرعی یا ثانویه جنگل

 

    1. نباتات نیمه انگل

 

    1. بهره برداری از معادن شن، ماسه و سنگ

 

    1. آفات غیر گال ساز

 

    1. آفات درختان سازند جنگلی نمسار- نمگرا

 

  1. بیماری های درختان بلوط

 

۲-۱-۵-۲- اثرات تخریب جنگل های زاگرس
مهم ترین اثرات تخریب جنگل های زاگرس به شرح ذیل می باشند:

 

 

    • عدم حفظ منابع آب

 

    • فرسایش خاک

 

    • وقوع خشکسالی ها

 

    • ایجاد گرد و غبار در فضای شهر ها و اثرات ناشی از آن

 

  • صدمه به حیات وحش

 

۲-۱-۵-۳- عوامل مؤثر بر تخریب جنگل های زاگرس
مهمترین عوامل مؤثر در کاهش کمی و کیفی جنگل ها و مراتع در غرب کشور به دو دسته عوامل انسانی (غیر طبیعی) و عوامل طبیعی تقسیم می شوند. عوامل انسانی شامل؛ رشد جمعیت، فقر فرهنگی، فقر عمومی، تأمین مصالح ساختمانی در مناطق روستایی، تأمین سوخت، توسعه اراضی کشاورزی، چرای دام، فراوانی تعداد دام، سرشاخه زنی درختان، سقز گیری، ذغال گیری، جاده سازی معادن، آتش سوزی های عمدی و غیر عمدی می باشد و در کنار آن عوامل طبیعی شامل: خشکسالی، سیل، زلزله، صاعقه، باران های اسیدی، گردوغبار، و … است. لیکن انسان بزرگترین عامل تخریب در عرصه های طبیعت است (کریمی، ۱۳۸۲).
امروزه مهمترین عامل تخریب جنگل ها و مراتع، عدم توسعه یافتگی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. در واقع انسان هایی که مصرف کنندگان این اکوسیستم هستند، مهمترین عامل تخریب نیز محسوب می شوند. به عبارت دیگر انسان ها به دو شکل به اکوسیستم جنگلی صدمه می رسانند که عبارتند از:
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

 

 

    1. نداشتن آگاهی و دانش لازم در زمینه پرورش و مدیریت جنگل

 

  1. مشکلات و مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی (فخاری، ۱۳۸۶)
  2. عکس مرتبط با اقتصاد

 

بررسی های جهانی نشان می دهد که ۲/۱ میلیارد هکتار از سرزمین ها در طول ۴۵ سال گذشته به شدت تخریب شده اند. قطع درختان جنگلی در تخریب ۳۰ درصد، چرای بی رویه در تخریب ۳۵ درصد، فعالیت های نامطلوب و غیر فنی کشاورزی در تخریب ۳۴ درصد و فعالیت های صنعتی در تخریب ۱ درصد از آن مؤثر بوده اند. در ایران نیز که در زمره نواحی خشک دنیا مقوله بندی می شود در حال حاضر ۳۵ درصد از خاک آن را مناطق کویری (فراخشک) و ۳۰ درصد از خاک آن را مناطق بیابانی (خشک) تشکیل می دهد. بنابراین در حدود ۶۵ درصد از مساحت کشور در زمره مناطق کویری و بیابانی و در قلمرو سرزمین های خشک قرار می گیرد. برآوردها نشان می دهد که سالانه صدها هکتار از جنگل های استان ایلام در اثر عوامل مختلف طبیعی و غیر طبیعی تخریب می شوند، در بیشتر روستاهای مناطق جنگل نشین تا شعاع ۱ کیلومتری از محدوده روستا همه درختان از بین رفته اند. خوشبینانه ترین برآورد تخریب جنگل های زاگرس در اثر عوامل انسانی و طبیعی معادل ۱۰۹۰۰۰ هکتار در سال تخمین زده شده است (ابراهیم پور، ۱۳۷۸).
جدای از دخالت مستقیم انسان، عوامل خسارت زای جنگلی یعنی عواملی که به انحاء مختلف موجب بر هم خوردن اعتدال حیاتی در یک عرصه جنگلی می شوند را می توان به دو دسته عمده تقسیم نمود:

 

 

  1. عوامل خسارت زای غیر زنده

 

 

    • آتش سوزی در جنگل: به دو دسته عمدی و غیر عمدی تقسیم می شود.

 

    • عوامل جوی: سرمازدگی، تگرگ

 

    • عوامل وابسته به خاک: کمبود عناصر غذایی

 

  • آلودگی هوا: به عنوان مثال گرد و غبار با ایجاد پوشش روی برگ ها موجب کاهش فتوسنتز و تنفس در گیاه شده و در نهایت کاهش رشد و مرگ آنرا به دنبال دارد.

 

 

  1. عوامل خسارت زای زنده

 

 

    • عوامل بیماری زای گیاهی: قارچ ها، ویروس ها، باکتری ها

 

    • آفات: حشرات، جوندگان

 

  • گیاهان انگلی و نیمه انگلی: سس، دارواش، لورانتوس

 

۲-۱-۶- مروری بر وضعیت جنگل های استان ایلام
استان ایلام یکی از استان های واقع در غرب کشور و در مسیر منطقه رویشی زاگرس می باشد. این استان در مجموع ۱۱ درصد جنگل های حوزه زاگرس و ۴ درصد جنگل های ایران، ۹۷/۴ درصد کل مراتع رویشی زاگرس و ۸/۰ درصد کل سطح مراتع ایران را به خود اختصاص داده است. از طرف دیگر ۳۸/۸۷ درصد کل سطح استان را منابع طبیعی تشکیل داده اند (سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور، ۱۳۸۵).
از سوی دیگر با توجه به روند کنونی منابع طبیعی در کشور و استان و مشکلاتی که در این زمینه متوجه نسل حاضر و آیندگان شده است، سرعت تخریب با اقداماتی که در زمینه حفظ، احیاء، توسعه و بهره برداری از منابع طبیعی انجام می شود، قابل مقایسه نیست. در جهت فائق آمدن بر این مشکلات نقش دولت به عنوان برنامه ریز و حمایت کننده ی طرح های منابع طبیعی روشن و مهم می باشد. اما واضح است که اجرای این گونه طرح ها نیازمند مشارت مردم می باشد. مسئله ی اصلی این است که مردم استان در طرح های حفظ، احیاء، توسعه و بهره برداری از منابع طبیعی مشارکت نمی کنند و رویکرد آنها به منابع طبیعی بیشتر مبتنی بر بهره کشی و بهره برداری نادرست از این منابع خدادادی است (آرایش و همکاران، ۱۳۸۹).
بر اساس نقشه پوشش گیاهی، جنگل های استان ایلام حدود ۶۴۲ هزار هکتار از کل استان را در بر می گیرد که جزء جوامع جنگلی مناطق خشک و نیمه خشک سلسله جبال زاگرس است. تیپ غالب آن بلوط ایرانی (Quercus Persica) با ۹۰ % ترکیب گونه ای و گونه های همراه آن عبارتند از: گونه پسته وحشی (بنه) با ۶ % و ۴ % بقیه ترکیب گونه ای را بادام کوهی، داغداغان، کیکم، بادامک، زالزالک و … تشکیل می دهد. درختان بنه در استان ایلام در سطح ۲۰۵۱۵۳ هکتار (۳۱ درصد) از جنگل های استان گسترش دارند. در استان ایلام تعداد ۱۰ گونه جنگلی (مورد، زربین، ارغوان، سماق، گلابی وحشی، بادام، لرگ، پده، محلب، زبان گنجشک) با نام ذخیره گاه جنگلی در ۱۷ منطقه با مساحت ۹۰۰ هکتار، تحت پوشش حفاظتی و حمایتی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان ایلام قرار دارد (منابع طبیعی استان ایلام، ۱۳۹۱).
این استان دارای ۶۴۲ هزار هکتار جنگل به شرح زیر می باشد:

 

 

    • جنگل انبوه، ۲۵۹۴ هکتار

 

    • جنگل نیمه انبوه، ۲۱۱۰۸۴ هکتار

 

    • جنگل تنک، ۴۱۶۷۹۵ هکتار

 

    • جنگل دست کاشت، ۳۹۸۸ هکتار

 

  • بیشه زار و درختچه زار،۷۲۰۶ هکتار

 

مساحت مراتع استان ۱۱۴۶۲۸۰ هکتار می باشد. میزان تولید سالانه مراتع استان ۲۳۱۳۹۵ تن است که ارزش آن حدود ۳۷۸ میلیارد ریال می باشد.

 

 

  1. درصد مساحت استان ایلام را مراتع تشکیل می دهد:

 

 

    • ۱۸ درصد مراتع ییلاقی

 

    • ۴۶ درصد مراتع میان بند

 

    • ۳۶ درصد قشلاقی

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *