دانلود پایان نامه

عموم و زمخشری به وجه اخص در خصوص خلافت و تفاوت آن با امامت مورد اعتقاد شیعه چیست ؟
فرضیه ها
1. در قرآن کریم آیات متعددی درباره فضایل امام علی ( و اهل بیت ( وجود دارد و بصورت گذرا از این آیات گذشته است وهمچنین بصورت صریح به ولایت اشاره نکرده است.
2. بعضی از مفسران اهل سنت صراحتاً یا تلوحیاً به نزول آیاتی در فضل اهل بیت( اشاره نموده اند. و امامت از دیدگاه زمخشری از ضروریات دین نیست.
3. زمخشری بسیار اندک از نظرات مفسرین شیعه در تفسیر آیات کریمه استفاده نموده است.
4. عقیده شیعه امامیه از رهگذر بررسی دقیق تفاسیراهل سنت خصوصا مفسران متقدم آنان قابل اثبات است. و این عقیده عبارت است که امامت بلا فصل بعد از پیامبر اکرم( وجود امیرالمومنین علی ( و اولاد طاهرین ( اوست.

روش انجام تحقیق
این تحقیق بصورت کتابخانه ای انجام گرفته و از رهگذر بررسی تفسیر کشاف و تفاسیر معتبر شیعه مانند المیزان، نورالثقلین، البیان، التبیان و … و از تفاسیر اهل سنت مانند: روح المعانی، الدر المنثور، البسیط، الکبیر فخر رازی، تفسیر القران العظیم و … مورد بررسی قرار گرفته است.
این بررسی جنبه تطبیقی داشته با استفاده از روش تفسیری و بالآخره استخراج نتایج تحقیق مستند به منابع و مآخذ مورد مراجعه فریقین است. همچنین از نرم افزارهای مربوط به موضوع استفاده می شود .

گفتار دوم : مفاهیم و اصطلاحات
تصویر کلی شیعه و اهل سنت از امامت
امامت در دیدگاه اهل سنت منصبی الهی نیست و از این رو، امام با آرای مردم یا نمایندگان آنان انتخاب می‌شود و یا حتی ممکن است با توسل به نیروی نظامی بر مسند قدرت بنشیند. اما در رأی شیعه، امامت منصبی الهی و در تداوم رسالت پیامبر اکرم ( است و از این رو، شخص امام باید از فضایل و صلاحیتهای ویژه‌ای برخوردار باشد تا در استقرار بخشیدن به رهبری پیامبر ( توفیق یابد.
به دیگر سخن، در نظر شیعه، امام باید تمام ویژگی‌های پیامبر اکرم ( را به جز نبوت که از دریافت و ابلاغ وحی تجلی می‌یابد، دارا باشد.

تعریف لغوی امامت
امامت از نظر لغوی اسم مصدر و از ریشه أمَّ گرفته شده که به معنای قصد کردن و توجه کردن است.
امام در معانی «پیشوا، پیشرو، سرپرست، دلیل و رهنما، طناب و چوبی که در ساختمان به کار می‌رود تا پایه‌های آن به صورت برابر قرار بگیرد، نشانه‌ای که سپاهیان لشکر به دنبال آن حرکت می‌کنند» به کار می‌رود که این معانی در منابع مختلف لغوی نیز ذکر شده است.1
البته واژه امام از الفاظ است که دارای اشتراک معنایی است، لذا راغب اصفهانی در مفردات می‌نویسد: «الأمام المؤتم به انساناً کان یقتدی بقوله او فعله أو کتاباً أو غیر ذلک محقاً کان أو مبطلاً و جمعُه ائمه».2
امام به کسی گفته می‌شود که پیش رو قرار گرفته است، خواه انسان باشد که به گفته و عمل آن اقتدا نموده‌اند، یا نوشته و غیر آن باشد و همچنین فرقی بین امام حق و باطل وجود ندارد و جمع آن ائمه است.
واژه امام و جمع آن «ائمه» دقیقاً دوازده بار در قرآن کریم و به معنای مختلفی به کار رفته و از آن جمله، در پاره‌ای آیات، بر پیشوای حق و رهبر الهی اطلاق شده است.3
«قال إنّی جاعلک للنّاس اماما»ً.4
خداوند به ابراهیم فرمود: «همانا من تو را پیشوای مردم قرار می‌دهم».
«فقاتِلوُا ائمّه الکفر»5
پس با پیشوایان کفر پیکار کنید.
با توجه به این دو آیه، قرآن کریم واژه امام را در معنایی گسترده‌تر از معنای مصطلح در علم کلام، که به جانشین پیامبر اختصاص می‌یابد، به کار رفته است.
تعریف اصطلاحی امامت
متکلمین فریقین هرکدام تعاریفی از تعریف اصطلاحی امامت ذکر نموده‌اند، ما در این پژوهش به بعضی از تعاریف می پردازیم:

تعاریف امامت از دیدگاه اهل سنت:
تفتازانی: «هِی رئاسه عامه فی امر الدین و الدنیا خلافه عن النّبی ( »
امامت، رهبری عمومی در دین و دنیا برای یکی از اشخاص به صورت نیابت از پیامبر می‌باشد.»6
سیف الدین آمدی:
قال بعض الأصحاب أنّها عبارٌه عن الرئاسه فی الدین و الدنیا عامه لشخص من الأشخاص و ینتقض ذلک بالنبوه و الحقّ أنّ الأمامه عبارهٌ عن خلافه شخص من الأشخاص للرسول ( فی اقامه قوانین الشرع و حفظ حوزه المله علی وجه یجب اتباعَهُ علی کافه الأمه.
بعضی از اصحاب گفته‌اند که امامت عبارت از رهبری عمومی در دین و دنیا برای شخصی از اشخاص می‌باشد ولی چنین تعریفی با نبوت نقض می‌شود و حق این است که بگوییم، امامت عبارت است از خلافت و نیابت شخصی از اشخاص از رسول اکرم ( در اقامه قوانین شرع و حفظ کیان امت می‌باشد و به شکلی که تبعیت از آن بر همه امت واجب می‌باشد.7
قاضی عبدالجبار:
إنّ الامام فی اصل اللغه هو المقدم، سواء کان مستحقاً للتقدیم أولم یکن مستحقاً و اما فی الشرع فقد جعله اسماً لمن له الولایه علی الامه و التصرف علی وجه لا یکون فوق یده ید، احترازاً عن القاضی و المتولّی8
امامت در لغت به معنای مقدم می‌باشد چه مستحق تقدیم باشد چه نباشد و در شرع به کسی می‌گویند که ولایتی بر امت داشته باشد و همچنین قدرت تصرف به صورتی که بالاتر از او کسی نباشد.

مطلب مرتبط :   پایان نامه رایگان با موضوععلى‏علیه، دنیاطلبى، السلام،

تعاریف امامت از دیدگاه شیعه
شیخ مفید: «إنّ الائمّه القائمین مقام الانبیاء فی تنفیذ الاحکام و اقامه الحدود و حفظ الشرایع و تأدیب الانام»9
امامان جانشین پیامبر اسلام در تبلیغ احکام، بپا داشتن حدود اسلامی، پاسداری ازدین الهی و
تربیت نفوس انسانی است.
خواجه نصیرالدین طوسی: «الأمامه رئاسه عامّه دینیه، مشتمله علی ترغیب عموم الناس فی حفظ مصالحهم الدینیه و زجرهم عمّا یضرّهم بحسبها»10
امامت رهبری عمومی در دین که شامل ترغیب عموم مردم در حفظ مصالح دینی و دنیوی و منع شان از مسائل مضر می‌باشد.
علامه حلّی: «الأمامه رئاسه عامّه فی امور الدنیا و الدین لشخصٍ من الأشخاص نیابهً عن النبی(»11
امامت رهبری عمومی در دین و دنیا برای یک انسان به جانشین پیامبر ( می‌باشد.
با توجه به نقل نظرات فریقین، به اینجا می‌رسیم که ماهیت امام در حد رتبه اول یعنی زعامت جامعه که کمترین رتبه است تقلیل دهیم، مورد توافق فریقین خواهد بود، لیکن با اضافه کردن دو رتبه بعدی، مفهوم امامت از ممیزات شیعه خواهد بود.
علمای امامیه مفهوم امامت را برخلاف دیدگاه اهل سنت، تداوم نبوت پیامبر( می‌داند و تبیین معصومانه دین را از وظایف ایشان تلقی می‌کند، بنابراین نظر افعال و اقوال امام همچون پیامبر ( عین دین است.
با توجه به الهی بودن امامت، در نزد امامیه انتخاب و تعیین امام توسط مردم غیر ممکن خواهد بود همانطوری که تعیین پیامبر این چنین بوده است.
نتیجه مباحث گذشته این است که امامت، جانشینی رسول اعظم ( در ریاست عامه دینی بر مسلمانان در همه امور دینی و دنیوی آن‌هاست.
مفهوم ولایت
حال که مفهوم امامت را به صورت اجمال شناختیم، اکنون به یکی از واژه‌هایی که در این تحقیق پیش روی ماست می‌پردازیم.
برای مفهوم ولایت معانی مختلفی ذکر کرده‌اند بطوری که 20 معنا را لغت نویسان در کتابهای خود آورده‌اند.
در این بین نویسنده محترم کتاب قرآن و امامت اهل بیت ( می‌نویسد:
لغت‌نویسان بیش از بیست معنا برای لفظ ولی و هم خانواده آن ذکر کرده‌اند که شماری از آنها عبارتند از: یاری کردن، دوست داشتن، سرپرستی نمودن، اداره کردن امور دیگران، هم پیمان شدن 12و … اما نکته شایسته توجه و دقت آن است که از مجموع معانی یاد شده برای لفظ ولی، می‌توان یک معنا را بدست آورد و آن اینکه ولی به کسی گفته می‌شود که شایستگی دارد تا امور دیگران را اداره کند و بر عهده بگیرد، لیکن در حوزه اندیشه اسلامی به خصوص اندیشه شیعی، ولایت در سایه سار امامت قرار می‌گیرد.13
در اینجا لازم است بگوییم ولایت به معنای سلطه و حاکمیت مطلق فقط از آن خالق هستی، خداوند عزّوجل می‌باشد و ولایت پیامبر ( و ائمه معصومین ( در طول این ولایت قرار دارد همانطوری که از آیه شریفه همین معنا استفاده می‌شود: «النبیُّ أولی بالمؤمنینَ من أنفسِهِم»14
بنابراین براساس اعتقاد امامیه، ولایت امام معصوم بر جان و مال مردم از نوع تبعیت از ولایت خداوند سبحان است لذا می‌فرماید: «اطیعو الله و اطیعوالرَّسولَ و أولی الأمر منکم»15

مطلب مرتبط :   تحقیق دربارهمسئولیت مدنی، جبران خسارت، رابطه سببیت

زندگینامه مؤلف تفسیر کشاف
ابوالقاسم محمود زمخشری در شب چهارشنبه ۲۷رجب سال۴۶۷هـ. ق در زمان سلطان جلال‌الدین ابوالفتح ملکشاه در روستای «زمخشر» از توابع خوارزم، دیده به جهان گشود و به خاطر اینکه بخش زیادی از عمر خود را در مکه و در کنار خانه‌ی خدا سپری کرد، به او لقب «جارالله» دادند. همچنین به دلیل تبحر در علوم مختلف لقب «فخر خوارزم» را از آن خود گردانید.
زمخشری در جامعه‌ای می‌زیست که عقاید و فرهنگ اسلام و زبان و ادبیات عرب، دیگر زبان‌ها و فرهنگ‌ها را تحت تأثیر امواج خود، قرار داده بود، ولی با این وجود آداب و رسوم و فرهنگ اقلیت‌های غیر مسلمان نیز در جامعه‌ی اسلامی از یک طرف و به‌ وجود آمدن نهضت ترجمه از سوی دیگر، بر افکار دینی، فرهنگ و تمدن اسلامی، تأثیر گذاشت و این تغییر و تحول نیز باعث به‌وجود آمدن عقاید گوناگون و فرقه‌های مختلف اسلامی شد و سرانجام این اختلاف‌ها به درگیری و ناامنی در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی منجر گردید.
اما علی‌رغم همه‌ی اینها، برخی از پادشاهان، امرا و وزراء با بنیانگذاری مدارس، توجه به کتابخانه‌ها، شرکت در حلقه‌های درس و مجالس مناظره، باعث به ‌وجود آمدن حرکت‌های علمی مختلف در زمینه ی : حدیث، تفسیر، تاریخ، جغرافیا، لغت، ادبیات، فلسفه و منطق، شدند.16
ایشان در عصری که علم و ادب در سرزمین خوارزم، رونق زیادی داشت در روستای «زمخشر» در میان خانواده‌های فقیر و متدین بزرگ شد و در آغوش خانواده‌ی خود برخی از علوم و ادب روز را یاد گرفت.
زمخشری برای ادامه‌ی تحصیل و طلب علم به بخارا و از آنجا به خراسان رفت و در این دیار با برخی از دولت‌ مردان سلجوقی، ارتباط برقرار نمود. سپس راهی اصفهان شد و پس از مدتی راه بغداد را در پیش گرفت و با علمای آنجا به مناظره پرداخت و در حلقه‌ی درس آن‌ها، شرکت نمود و به سخنانشان، گوش فرا داد.
این مفسر بزرگ تشنه‌ی علم و ادب بود و در عصر خود به عنوان بزرگترین دانشمند غیرعرب از همه بیشتر بر زبان و ادبیات عرب، کتب و منابع آن، اطلاع و آگاهی داشت. قفطی می‌گوید: «به محض اینکه وارد شهری می‌شد، در اطراف او گرد می‌آمدند، شاگرد وی می‌شدند، از او بهره می‌گرفتند و استفاده می‌نمودند. او در ادبیات عرب و نسب و رجال عرب، دانشمند بود، در خوارزم اقامت گزید که دل شترها به سوی آن سوق داده می‌شد، در حیاط خانه‌ی او بار و بنه مردان باز می‌شد و با نام او شتر آرزوها به حرکت درمی‌آمد.17
محمود زمخشری در علم تفسیر، قرائت، حدیث، فقه، لغت، نحو، بلاغت (معانی، بیان و بدیع) علم کلام، منطق، ادبیات و شاخه‌های مختلف آ
ن‌ها امام و پیشوا بوده است، زمخشری با علاقه‌ی زیاد این علوم را دنبال نموده و با دقت فراوان و نظری منتقدانه به بررسی این علوم می‌پردازد و در اکثر آن‌ها صاحب نظر می‌شود که هیچ کدام از تاریخ نگاران این حقیقت را انکار نمی‌کنند، تفسیر کشاف که یک تفسیر علمی، عقلی، ادبی، فقهی و فلسفی است خود به تنهایی شاهد و گواه بر علم، هوش و استعداد او می‌باشد.
تنوع موضوعات در تألیفات زمخشری در حقیقت بیانگر فضل و بزرگواری این اندیشمند فرزانه می‌باشد. نثر زمخشری، نثری فنی تا حدودی سنگین و مسجع است که از صنایع بدیعی بسیار زیاد بهره می‌گیرد.زمخشری نه‌تنها عالم و نویسنده، بلکه خطیب و شاعر نیز بوده، وی در شعرش نیز از صنایع بدیعی زیادی بهره می‌گیرد، اما نه به میزان نثرش و از طرفی دیگر مسایل علمی بر اشعار وی سایه افکند.
ابن‌خلکان در مورد او می‌گوید: «الامام الکبیر فی التفسیر والحدیث والنحو واللغه وعلم البیان، کان امام عصره من غیر مدافع تشد الیه الرحال فی فنونه».18
زمخشری در تفسیر حدیث، نحو، لغت و علم بیان، پیشوا و رهبر بود، بدو


پاسخی بگذارید