دانلود پایان نامه

صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى‏ نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ”163، در میان مؤمنان مردانى هستند که بر سر عهدى که با خدا بستند صادقانه ایستاده‏اند بعضى پیمان خود را به آخر بردند و در راه او به شهادت رسیدند، و بعضى دیگر در انتظارند و هرگز تغییر و تبدیلى در عهد و پیمان خود ندادند.
در تفسیر قمی164، به این آیه استدلال شده است: در میان مؤمنان مردانى هستند که بر سر عهدى که با خدا بستند صادقانه ایستاده‏اند بعضى پیمان خود را به آخر بردند و در راه او شربت شهادت نوشیدند، و بعضى دیگر در انتظارند و هرگز تغییر و تبدیلى در عهد و پیمان خود ندادند. “فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى‏ نَحْبَهُ” او حمزه است “وَ مِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ” او علی بن أبی طالب(ع) است بنابراین “اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ” آنها آل محمد(ع) هستند.165
دوم: “لَیْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لکِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِکَهِ وَ الْکِتابِ وَ النَّبِیِّینَ وَ آتَى الْمالَ عَلى‏ حُبِّهِ ذَوِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکِینَ وَ ابْنَ السَّبِیلِ وَ السَّائِلِینَ وَ فِی الرِّقابِ وَ أَقامَ الصَّلاهَ وَ آتَى الزَّکاهَ وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرِینَ فِی الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِینَ الْبَأْسِ أُولئِکَ الَّذِینَ صَدَقُوا وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُتَّقُونَ”166
نیکى، تنها این نیست که به هنگام نماز، روىِ خود را به سوى مشرق و یا مغرب کنید و تمام گفتگوى شما، در باره قبله و تغییر آن باشد و همه وقت خود را مصروف آن سازید بلکه نیکى و نیکوکار کسى است که به خدا، و روز رستاخیز، و فرشتگان، و کتاب آسمانى، و پیامبران، ایمان آورده و مال خود را، با همه علاقه‏اى که به آن دارد، به خویشاوندان و یتیمان و مسکینان و واماندگان در راه و سائلان و بردگان، انفاق مى‏کند نماز را برپا مى‏دارد و زکات را مى‏پردازد و همچنین کسانى که به عهد خود به هنگامى که عهد بستند وفا مى‏کنند و در برابر محرومیتها و بیماریها و در میدان جنگ، استقامت به خرج مى‏دهند اینها کسانى هستند که راست مى‏گویند و گفتارشان با اعتقادشان هماهنگ است و اینها هستند پرهیزکاران.
شیخ مفید(ره) می نویسد: کسی را که مورد خطاب و ندا قرار داده اند غیر از کسی است که به سوی او فرا خوانده شده اند و آن که را امر به تبعیت نموده اند غیر از کسی است که امر به اتباع از او شده اند، بنابراین آنهایی که امر به اطاعت از صادقین شده اند همه امت نیستند بلکه طوائفی از آنها مأمور به تبعیت از صادقین هستند، پس برای آنکه التباس و اشتباه پیش نیامده و مأمورین به اتباع از صادقین تشخیص داده شوند به نص احتیاج داریم در غیر این صورت تکلیف ما لایطاق است.
در این آیه خداوند آنها را معرفی نموده اند؛ بنابر این صادقین افرادی هستند که خصال در این آیه شریفه را دارا باشند. آنگاه ایشان می فرماید از میان اصحاب پیامبر(ص) کسی که همه اوصاف را دارا باشد جز حضرت امیر(ع) کس دیگری را نیافتیم که این امر با تواتر روایات و معانی آیات ثابت می گردد مانند آیه “و یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى‏ حُبِّهِ مِسْکِیناً وَ یَتِیماً وَ أَسِیراً”167. و حضرت زکات را پرداخت نمودند آنچنان که در آیه ولایت آمده است و نیز این حضرت امیر(ع) بودند که در همه جنگها ایستادگی نموده و عقب نشینی نکردند و به عهد خود وفا نمودند. و نیز حضرت در سختی و آسایش صبور بوده و شجاعت ورزیدند و همگی اینها را کسی یکجا ندارد جز ایشان. 168
سوم: “إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أُولئِکَ هُمُ الصَّادِقُونَ.”169 مؤمنان تنها کسانى هستند که ایمان به خدا و پیامبرش آورده، سپس شک و تردیدى به خود راه نداده‏اند و علاوه بر این با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد کردند، اینها صادقان هستند. این آیه نیز صدق را مجموعه‏اى از ایمان و عمل که در آن هیچگونه تردید و تخلفى نباشد معرفى مى‏کند آنگاه استدلال نموده اند بر اینکه کسی که تردید و شکی نداشته و تمام عمر خود را مسلمان بوده است علی بن ابیطالب(ع) است.
چهارم: “لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِینَ الَّذِینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ وَ أَمْوالِهِمْ یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً وَ یَنْصُرُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِکَ هُمُ الصَّادِقُونَ.”170 در این آیه مؤمنان محرومى که على رغم همه مشکلات، استقامت به خرج دادند و از خانه و اموال خود بیرون رانده شدند، و جز رضاى خدا و یارى پیامبر(ص) هدفى نداشتند، به عنوان صادقان معرفى شده‏اند.
طبق این دو آیه شریفه، “صادقین” علاوه بر ایمان به خدا و رسول، و به تعبیر دیگر، ایمان به مبدأ و نبوّت، که همه مسلمانها داشتند، داراى دو ویژگى دیگر بودند که آنها را از سایر مسلمانان ممتاز مى‏کرد:
نخست این که پس از ایمان به مبدأ و نبوّت، حتّى براى لحظه‏اى شکّ و تردید به خود راه ندادند و در تمام مراحل زندگى این ایمان قوى و مستحکم را حفظ کردند. ویژگی و شاهد دیگر بر این که چنین ویژگی مخصوص امیرالمؤمنین(ع) است اینکه ایمان مذکور در مرحله قلب و زبان حضرت متوقّف نشد، بلکه آثار آن در عمل نیز ظاهر گشت، بدین جه
ت تنها و تنها بخاطر رضایت خداوند، نه انگیزه‏هاى دیگر، با مال و جانشان در راه خداوند جهاد کردند.171
نتیجه
از مجموع این آیات نتیجه مى‏گیریم که “صادقین” آنهایى هستند که تعهدات خود را در برابر ایمان به پروردگار به خوبى انجام مى‏دهند، نه تردیدى به خود راه مى‏دهند، نه عقب‏نشینى مى‏کنند، نه از انبوه مشکلات مى‏هراسند بلکه با انواع فداکاریها، صدق ایمان خود را ثابت مى‏کنند. شکی نیست که این صفات مراتبى دارد، بعضى ممکن است در قله آن قرار گرفته باشند که ما نام آنها را معصومان مى‏گذاریم، و بعضى در مراحل پائینتر172. شیخ طوسی(ره) در تفسیر التبیان نیز به آیات فوق استدلال نموده اند.173
مفسرین شیعه با بررسی و مطالعه تاریخ صدر اسلام دریافته اند تنها شخصى که داراى این ویژگیها باشد، فقط على بن أبی طالب(ع) است؛ زیرا سراسر زندگانى وی جهاد با مال و جان است و او هرگز، حتّى به اندازه یک چشم بر هم زدن، در ایمان خود شکّ و تردید نکرد. براى اثبات ادّعاى فوق می توان به حادثه لیله المبیت174 و یا جنگ احد و استقامت در مقابل شایعه قتل پیامبر(ص) و یا جنگ خندق و مبارزه با عمرو بن عبدود مراجعه نمود.

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه ارشد با موضوعزنجیره تأمین، مدل مفهومی، استان کرمان

گفتار سوم: روایات صادقین
روایات مستفیضی در معرفی اهل بیت(ع) به ویژه امام علی(ع) به عنوان صادقین و صدیقین و یا نزول این آیه در فضل آنها وارد شده است که به بررسی آنها می پردازیم.
ملامحسن فیض کاشانی175 این روایات را مختلف می داند برای مثال روایت کافی از امام باقر(ع) را با تعبیر “ایّانا عنی” و از امام رضا(ع) آنها را “أئمّه اطهار(ع)” دانسته و در مجمع البیان همراهی با “آل محمد(ص)” و در تفسیر فرات کوفی تعبیر همراهی با “علی بن ابیطالب” را دارد. این امر از نظر شیعه نه تهافت است و نه اختلاف در روایت بلکه امیرالمؤمنین(ع) پدر و سرسلسله ائمه اطهار(ع) است و قطعا همه آنها صادق و صدیق هستند. 176
فرات کوفی، از علمای قرن چهارم و سید هاشم بحرانی هر یک در تفسیر خود روایاتی را نقل می کنند که برخی از آنها در مقام تفسیر صادقین است و برخی علاوه بر آن در مقام تفسیر معیت به معنای اطاعت در مقابل تفسیر اهل سنت که آنرا به همراهی جسمانی تفسیر می نمودند آورده اند گه در ذیل به آنها می پردازیم. تفسیر حبری از تفاسیر قرن سوم است و نویسنده آن زیدی مذهب است و این آیه را درباره حضرت امیر(ع) می داند177.
حال به ذکر مهمترین این روایات می پردازیم:
1) حدیث جندل بن والق
حدثنا فرات بن إبراهیم الکوفی معنعنا عن محمد بن عبید بن عتبه و القاسم بن حماد قالوا حدثنا جندل بن والق معنعنا عن جعفر الصادق(ع)‏ عن أبیه عن‏ قول الله تعالى‏ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ قال مع علی بن أبی طالب (ع)178. از امام باقر(ع) سؤال شد درباره آیه صادقین حضرت فرمودند همراهی با علی بن ابیطالب(ع).
2) حدیث أبان بن تغلب
فرات الکوفی حدثنی الحسین بن سعید قال حدثنا هبیره بن الحرث بن عمرو العبسی قال حدثنا علی بن غراب عن أبان بن تغلب عن أبی جعفر(ع) اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ قال مع علی (ع)179. از امام باقر(ع) سؤال شد درباره آیه صادقین حضرت فرمودند همراهی با علی(ع).
3) حدیث ابن عباس
فرات الکوفی حدثنی محمد بن أحمد بن عثمان بن دلیل قال حدثنا أبو صالح الخزاز عن مندل بن علی العنزی عن الکلبی عن أبی صالح‏ عن ابن عباس فی قول الله یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ قال مع علی(ع)‏ و أصحابه180. ابن عباس درباره آیه صادقین گفت همراهی با علی بن ابیطالب(ع) و اصحاب او.
4) حدیث دوم از ابن عباس
عن ابن عباس و قوله اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ نزلت فی أمیر المؤمنین‏ علی بن أبی طالب(ع) و أهل بیته(ع)‏ خاصه.181 ابن عباس در حدیث دیگری گفته است آیه صادقین فقط درباره علی بن ابیطالب(ع) و اهل بیت نازل شده است.
5) حدیث مقاتل بن سلیمان
فرات قال حدثنی الحسین بن سعید معنعنا عن مقاتل بن سلیمان فی قوله تعالى‏ اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ قال مع علی بن أبی طالب(ع)182‏. مقاتل بن سلیمان گفته است که آیه صادقین درباره همراهی با علی(ع) نازل شده.
6) حدیث أبوسعید
فرات قال حدثنی الحسین بن سعید معنعنا عن أبی سعید قال رسول الله‏ (ص) لما نزلت الآیه على النبی(ص) اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ التفت النبی(ص) إلى أصحابه فقال أ تدرون فیمن نزلت هذه الآیه قالوا لا و الله‏ یا رسول الله ما ندری فقال أبو دجانه یا رسول الله‏ کلنا من الصادقین قد آمنا بک و صدقناک قال لا یا أبا دجانه هذه نزلت فی ابن عمی أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب(ع) خاصه دون الناس و هو من الصادقین‏.183 آنگاه که آیه نازل شد پیامبر(ص) رو به اصحاب نموده و فرمود آیا می دانید آیه در شأن چه کسی نازل شده؟ همگی اظهار بی اطلاعی نمودند. ابودجانه عرض کرد همه ما به شما ایمان آورده ایم و صادقیم. حضرت فرمودند آیه فقط در فضل علی(ع) نازل شده است.
7) صحیحه برید بن معاویه العجلی
محمد بن یعقوب عن الحسین بن محمد، عن معلى بن محمد، عن الوشاء، عن أحمد بن عائذ، عن ابن أذینه، عن برید بن معاویه العجلی، قال: سألت أبا جعفر (ع) عن قول الله عز و جل: اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ، قال: “إیانا عنى”.184 از امام باقر(ع) درباره آیه صادقین پرسیدم حضرت فرمودند یعنی با ما باشید.
روایت صحیحه است فقط معلی بن محمد البص
ری را نجاشی تشکیک نموده که متأخرین مانند آیت الله بروجردی(ره) و آیت الله تبریزی(ره) با تحقیقاتی تشکیکات وی را نادرست خوانده اند.185
8) صحیحه بزنطی
محمد بن یعقوب عن محمد بن یحیى، عن أحمد بن محمد، عن ابن أبی نصر، عن أبی الحسن الرضا (ع) قال: سألته عن قول الله عز و جل: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ، قال”الصادقون: هم الأئمه الصدیقون بطاعتهم”.186 ابن ابی نصر از امام رضا(ع) درباره آیه صادقین سؤال نمود، حضرت فرمودند: صادقین یعنی ائمه صادقی که اطاعت شوند.
9) صحیحه أحمد بن محمد
محمد بن الحسن الصفار عن الحسین بن محمد، عن معلى بن محمد، عن الحسن، عن أحمد ابن محمد، قال: سألت الرضا(ع) عن قول الله عز و جل: اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ، قال:”الصادقون: الأئمه الصدیقون بطاعتهم”.187 از حضرت رضا(ع) تفسیر آیه مباهله را پرسیدم، فرمود: صادقین ائمه(ع) هستند که گفتارشان با عمل در فرمانبردارى خدا


پاسخی بگذارید