دانلود پایان نامه

است
چنان دان که خاک پی حیدم
( فردوسی، 1389: 109)
هم چنین در بیانی دیگر در مدح حضرت علی (ع) می سراید:
علی بن ابی طالب که اورا
من آن خاکم که اندر بدو فطرت
چو اندر عروه الوثقی زدم دست

به جان ودل غلام کمترینم
به مهر او مخمّر گشته طینم
متین شد رشت? حبل المتینم
( دیوان، 1382: 82 )
در چشم انداز هر هنرمندی یک سیمای آرمانی نهفته است که آن را جان زایا یا مادین?جان می نامند که سرچشمه است و همه چیز از او زاده می شود، هنگامی که روان شاعر با آن همراه می شود هویّت راستین خویش را که درنهاد او نهفته است باز می یابد، این گونه است که ابن حسام آنانی را که از چنین ویژگی ای برخوردار نیستند بی هویت می بیند، گویی که نیستند و خاقانی وار برخود می بالد که:
با وجود فقر بنگر فرط استغنای من
(دیوان،1382: 107)
سر فرو نارم به جود خواجگان بی وجود

با این که دانش روان شناسی که از تازه ترین شاخه های درخت دانش بشری است این اجازه را نمی‌دهد که در قلمرو تفسیر ادبی رابطه ای بی چون و چرا میان علّت ومعلول برقرارکنیم واین چیزی است که از علم باید انتظارداشت،امّا روان شناسی در پهن? نیم روان شناسی غریزه ها و بازتاب ها رابط? علّی روشنی کشف می کند وآن جا که زندگی روانی آغاز می گردد،روانشناسی به توصیف دقیق رویدادهای به هم پیوسته ای می پردازد که تاروپود آن بسیار ظریفانه به هم بافته شده است. واز جایی که شعر با روان هنرمند رابط? تنگا تنگی دارد و کار کردهای هنری شاعر برخاسته از انگیزه های روان شناختی اوست،ابن حسام آزمندی را اهریمنی می بیند که انسان را از راه به در می برد وبه وادی گناه می کشاند،واز این روست که به دعا از خدا می خواهد:
که آز خام طمع کرده بر گنه چیدم
( دیوان،1382: 30 )
عنان من زکف دیو آز بیرون کن

احترام علی در نزد شیعه به منتهای در جه است و حقاً هم باید این طور باشد، زیرا این مرد بزرگ علاوه بر جنگ ها و فداکاری هایی که برای پیشرفت اسلام کرد، در دانش و فضایل و عدالت و صفات نیک بی نظیر بود و نسلی پاک و مقدّس هم از خود باقی گذارد. فرزندانش نیز از او پیروی کردند و برای پیشرفت مذهب اسلام مظلومانه تن به شهادت دادند. امیرالمؤمنین علی کسی است که هم? بت هایی را که اعراب شریک خدای یگانه می پنداشتند شکست و وحدت و یگانه پرستی را تبلیغ کرد. علی کسی است که در قضاوت به منتهای درجه عدالت رفتار می کرد و در اجرای قوانین الهی اصرار و پافشاری داشت. علی کسی است که تمام اعمال و رفتارش نسبت به مسلمانان منصفانه بود، علی کسی است که تهدید و نویدش قطعی بود. علی آن شجاع بی همتا و قهرمان یکّه تازی بود که پهلو به پهلوی پیغمبر می‌جنگد و به اعمال برگزیده و معجزه آسایی قیام نمود. در معرکه بدر بیست ساله بود که با یک ضربت دست یکه سوار قریش را دو نیم ساخت، در احد شمشیر پیغمبر، ذوالفقار را به دست گرفت و بر سرها، خود می شکافت وبر تن ها جوشن می درید.! در یورش برقلعه های خیبر با یک دست درواز? سنگین آهنین را از جای کند و آن را بالای سر خود سپر ساخت. پیغمبر که او را بسیار دوست می داشت وبه آن وثوقی تمام داشت، روزی به سوی علی اشاره کرد وگفت:(مَن کُنتُ مَولاهُ فعلیُّ مولاهُ ) اگر دامنه شمول شعر و هنر را وسعت دهیم،این معنی ازآن بر می آید که هنرمند و شاعر از سر آگاهی یا ناگاهانه می کوشد خوانندگان خود را چنان تحت تأثیر قرار دهد که نگرش او را به زندگی بپذیرند. بنابراین اگر بگوییم هم? هنرمندان و از جمله شاعران به نوعی،مبلّغ و مسئول واز نظر اخلاقی موظّف به تبلیغ اند؛ سخنی بی راه نگفته ایم. “بل جیون نیز عقیده دارد که هدف هر نویسنده ای آن است که خواننده را در پذیرفتن نظر و عقید? خود، قانع کند. این اقناع همیشه غیر مستقیم و تلویحی و از سر افسون شدگی است، چنانچه بپذیریم که بین انتظام هنری و فلسفی نوعی همبستگی وجود دارد، درآن صورت کار شاعری که بخواهد جهان بینی و ادراک های خود را از زندگی به شیو? هنری بیان کند، بسیار دشوار و نیازمندمهارت واستادی است؛ زیرا اندیشه ها و ارزش های موجود در ادبیات از اهمیّت فراوان برخوردار می باشد، که به راستی در آثار هنری مستحیل شده و به گونه ای مجزا و بی ار تباط با من قرار نگرفته باشد” (ج.گریس، 1363:ج1، 134) به همین جهت است که دو منظوم? علی نامه وخاوران نامه را بیت‌هایی در بر می گیرد که در منقبت معصوم به ویژه علی بن ابی طالب (ع) است. چون حضرت را اسوه و الگوی روشنی می بینند که می تواند بر آرمان شهری که بر ساخت? اندیشه هنری و شاعرانه این دو شاعر فرمانروایی کند. از این روی در این گونه قصیده ها و هم چنین پند نامه هاست، ابن حسام بسیار کامیاب است، امّا در قصیده های مدحی دیگر که بسیار اندک است، توفیق چندانی به دست نمی آورد. ( این قصیده ها کمتر از 7% را در بر می گیرد، امّا مناقب از آغاز کتاب را شامل می شود. ابن حسام در مدح حضرت علی 1874 بیت، یعنی بیش از یک سوم اشعارش سروده است. امّا سراسر منظومه ی علی نامه نیز در مناقب و مغازی امام علی بن ابی طالب است با ناکثین و قاسطین و یکسره در خدمت اعتقادات شیعی و ابیاتی که در مدح حضرت علی باشد بسیار اندک است و بخش اندکی از منظومه را به خود اختصاص داده است.

مطلب مرتبط :   پایان نامه با واژگان کلیدیموزه ملی ایران، موزه ملی، هنر اسلامی

4-2- حقانیّت امام و فرزندانش برای حکومت پس از پیامبر
در کتاب کفایت الطالب، حدیث هایی ذیل از پیامبر نقل شده است:

“یا علی روزی که قیامت برپا شود تختی از نور برای تو زده می شود و بر سر تو تاجی می باشد که از شدّت نور آن نزدیک می شود اهل محشر،کور شوند. پس از آن از جانب خدای عزّوجل ندائی شنیده می شود که کجا می باشد وصّی محمّد رسول الله، توگویی حاضرم؛ دو مرتبه ندا می رسد داخل بهشت گردان کسانی را که دوست می دارند تو را و داخل جهنم گردان کسانی را که دشمن می دارند تو را، یا علی،تو قسمت کننده بهشت وجهنم می باشی.” (یکی از بانوان ایرانی، بی تا: 95 ) “به زودی پس از من، فتنه ای در میان امّتم رخ خواهد داد. در میان رخدادها، کنار علی باشید. او،اوّلین کسی بود که مسلمان شد، واوّلین کسی خواهد بود که در قیامت، چهره به چهره ام خواهد ایستاد و از دیدارش شادخواهم شد، او صدیق اکبر ( بزرگترین راستگو ) و فاروق اعظم ( شناسند? حق از باطل ) و پیش برنده دین خداست.” (متقی هندی، 1409: ج15،395 )
بدان که استفاده می شود از اخبارکثیره صریحاً و کنایه این که نفوس قدسّیه محّمد و آل محّمد از جهت شّدت تجّرد و روحانیّت واسطه حق تعالی هستند و حق تعالی به سبب وجود آنها خلق را ایجاد فرموده و آنها واسط? تمام فیوضات الهی می باشند. یعنی خداوند تمام موجودات را از پرتو وجود آنها خلقت فرموده. و در حدیث قدسی خدای تعالی خطاب فرمود به پیغمبر اکرم که (لولاکَ لِما خَلَقتَ الافلاک ) یعنی اگر تونبودی خلق نمی کردم آسمان ها را و این حدیث شامل حضرت امیر (ع) هم می شود، زیرا سابقاً عرض شد، که خدای متعال در قرآن مجید در آی? مباهله امیرالمؤمنین (ع) را به منزله نفس و جان پیغمبر (ص) قرار داده. پس هر فضیلتی غیر از مرتب? رسالت را که پیغمبر(ص) دارا بود،علی هم دارا بود. والّا صحیح نبود که خداوند در قرآن اورابه منزل? نفس پیغمبر قرار دهد و به علاوه در اخبار کثیره از ائمه اطهار رسیده که خداوند آسمان و زمین وجمیع موجودات را از پرتو وجود ما خلق کرده و شناختن آن حضرت به مقام نورانیّت که در حدیث سلمان و جندب خود حضرت امیر (ع) فرمود: ( معرفتی با لنورانیه معرفهلله و معرفه لله معرفتی بالنورانیّه ) یعنی هر کس مرا شناخت به نورانیّت،خدا را شناخته و هر کس خدا را شناخت مرا شناخته است به نورانیت و این طور شناختن امام (ع) بعینه شناختن حق تعالی است و هم چنین دوست داشتن امام (ع) به مقام رو حانیّت بعینه دوست داشتن حق تعالی است واز اینجاست که پیغمبر فرمود: ( هرکس علی را دوست داشت،مرا دوست داشته و هرکس مرا دوست داشت خدارا دوست داشته ) و بیان این مطلب وتحقیق آن اگر چه در خور این رساله نیست. لکن اشاره به آن می شود و اشاره برای بصیرت کافی است.
4-2-1- روایت هایی در باب ارتباط امام علی (ع) با رسول اکرم (ص)
امام علی در نهج البلاغه، در باب دوران کودکی خود فرموده اند:
1-“شما از موقعّیت من بارسول خدا در خویشاوندی نزدیک و منزلت خاصی که با او دارم با خبرید، مرا درکودکی دردامن می نشاند، به سینه می چسباند، در بستر خویش در کنار خود جای می داد، بدن خود را به بدن من می سایید، بوی خوش خود را به مشام من می رساند و غذا را می جوید و در دهان من می گذاشت.” ( نهج البلاغه،1387: خ30 )
2- قال رسول الله (ع): یاعلی أنتَ وَلِیَّ الناسِ بَعدی فَمَن اَطاعَکَ فَقَد أطاعَن و مَن عَصاکَ فَقَد عَصانی: ( شیخ مفید،1334:ج5،113) رسول خدا (ع) فرمود: یا علی ! تو بعد از من ولی و رهبر مردمی؛ هرکس تو را پیروی کند، از من اطاعت کرده و هر کس نا فرمانی تو کند، از من نا فرمانی کرده است.
3- قال رسول الله ِیا عَلیُ أنتَ أخی، وزیری، و صاحِبُ لوائی فی الدنیا و الآخِرَتَ وَ أنتَ صاحِبُ حَوضی، مَن أحَبَکَ أحَّبَنیِ، وَ مَن أبَغَضَکَ أبغَضَنی: ( مجلسی، 1362:ج55،40)
رسول خدا فرمود:یا علی تو برادر و وزیر، و پرچم دار من در دنیا و آخرت و صاحب حوض من هستی هرکس تورا دوست داشت، مرا دوست دارد و هرکه با تو دشمنی کرد، دشمن من است. در حدیثی دیگر پیامبر فرموده اند:
4- قالَ رسول الله یا علیُّ لایُحُبُکَ إلامَن طابَت ولادَتُهُ، وَلایُبغِضُکَ، ولا یُبغِضُکَ إلا مَن خَبَثَت وِلادَتَهُ، وَ لا یؤاتیکَ إلا مؤمن ٌ، ولا یعادِیِکَ إلا کافِرٌ. ( مجلسی، 1362: ج55،30 )
رسول خدا (ص) فرمود: ای علی ! دوست نمی دارد تو را مگر کسی که حلال زاده باشد و دشمن نمی دارد تو را جز کسی که حرام زاده باشد؛ و تورا جز مؤمن دوست نداشته و جز کافر دشمن نمی دارد.
سرایند? منظوم? علی نامه و خاوران نامه نگاه خود را به این روایات بدین گونه بیان داشته اند:
شنیده بدند جمله از مصطفی
هر آنکس که با او کند کارزار
از این کار پیغامبر آگاه بود
علی را نبی این همه گفته بود
بسی گفت یاران خود را نبی
رضای منست و رضای خذای
ولیکن نداذند قومی رضا

مطلب مرتبط :   منبع پایان نامه ارشد با موضوعخراسان شمالی، استان گلستان، افغانستان

که کافر بود دشمن مرتضا
بود دوزخی و شود خوار وزار
چو آموزگار وی الله بود
وزین در سخن هیچ ننهفته بود
که دین منست و رضای علی
رضای علی در حق دو سرای
به حکم نبی در حق مرتضا
(ربیع، 1388:73 پ )
ودر منظوم? خاوران نامه:
چو خورشید تابان زاوج کمال
به مسجد در آمد رسول حجاز
بیامد بدو جبر
ئیل از خدای
نگر تا نداری دلت را ملول
بیا تا علی رابه خاورزمین
به ایوان برآمد رسول جلیل
حجابی که بد در زمین برگرفت
نبی تا به خاورزمین بنگرید
بدید اندر آن دشت چندان سپاه
همه دشت خاور پر از کشته دید

بگسترد سایه به جای زوال
پر اندیشه از حیدر رزمساز
چنین گفت کای سیّد رهنمای
به ایوان مسجد برآی ای رسول
ببینی به میدان مردان کین


پاسخی بگذارید